అథవా బహునైతేన కిం జ్ఞాతేన తవార్జున ।
విష్టభ్యాహమిదం కృత్స్నం ఏకాంశేన స్థితో జగత్ ॥ 42
అథవా, బహునా, ఏతేన, కిమ్, జ్ఞాతేన, తవ, అర్జున,
విష్టభ్య, అహమ్, ఇదమ్, కృత్స్నమ్, ఏక అంశేన, స్థితః, జగత్.
అథవా = లేక; అర్జున = పార్థా; ఏతేన = ఈ; బహునా = ఎక్కువగా; జ్ఞాతేన = గ్రహింపబడినదానిచేత; తవ = నీకు; కిమ్ = ఏమి లాభం?; అహమ్ = నేను; ఇదమ్ = ఈ; కృత్స్నమ్ = సమస్తమైన; జగత్ = విశ్వాన్ని; ఏక అంశేన = సర్వభూతాత్మకమైన ఒక్క అంశ చేత; విష్టభ్య = వ్యాపించి (ధరించి); స్థితః = వెలయుచున్నాను.
తా ॥ లేక : (ఈ పరిచ్ఛిన్నములైన విభూతులను దర్శించడం ఎందుకు? సర్వత్ర నన్నే దర్శించు–) నా విభూతులను ఇంత ఎక్కువగా తెలిసికోవడం వల్ల నీకు కలిగే లాభమేమిటి? నా ఒక అంశం చేతనే సమస్త విశ్వాన్ని వ్యాపించి, ధరించి ఉన్నాను – అని తెలుసుకో.
వ్యాఖ్య:-
భగవంతుడి మహిమలను (విభూతులను) ఎంత తెలుసుకున్నా సరే, ఇంకా తెలుసుకోవాల్సింది ఎంతో మిగిలే ఉంటుంది. దానికి అంతం లేదు. అందుకే… “ఈ అనంతమైన వివరాలన్నింటినీ విడివిడిగా తెలుసుకోవడం వల్ల నీకు ఏం ప్రయోజనం అర్జునా?” అని కృష్ణుడు హితవు చెబుతున్నారు. దానికి బదులుగా ఒక్క విషయం తెలుసుకుంటే చాలు. ఈ అనంతకోటి బ్రహ్మాండాలన్నీ కూడా ఆ పరమాత్మలోని కేవలం ‘ఒక చిన్న అంశం’ (ఒక భాగం) చేతనే నిలబడి ఉన్నాయి. ఈ ప్రపంచం ఎంత విశాలమైనదో మనకు తెలుసు. అలాంటిది… అంత పెద్ద జగత్తు కూడా దేవుడిలోని ఒక చిన్న భాగం వలనే నడుస్తోంది అంటే, ఇక భగవంతుడి అసలైన శక్తి ఎంత అనంతమో, ఆయన వ్యాపకత్వం ఎంత గొప్పదో అర్థం చేసుకోవచ్చు. సృష్టిలో మనకు కనిపించేదంతా ఆయనలో ఒక చిన్న భాగమే. ఇంకా మనకు తెలియని ఆయన శక్తి ఎంతో మిగిలే ఉంది. (అంటే సృష్టి కంటే సృష్టికర్త చాలా గొప్పవాడు).
“పాదోస్య విశ్వాభూతాని త్రిపాదస్యామృతం దివి” అని పురుష సూక్తంలో చెప్పిన మాట కూడా ఇదే అర్థాన్ని ఇస్తోంది. అంటే… “ఈ కనిపించే సృష్టి అంతా దేవుడిలో నాలుగో వంతు మాత్రమే. మిగిలిన మూడు వంతులు నాశనం లేని అమృత రూపంలో దివ్య లోకంలో ఉన్నాయి.” దీన్ని బట్టి దేవుడి ముందు ఈ విశ్వం (ప్రపంచం) ఎంత చిన్నదో మనకు స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది. కేవలం తనలోని ఒక చిన్న అంశంతోనే ఈ ప్రపంచం మొత్తాన్ని వ్యాపించి ఉన్న ఆ గొప్ప దేవుడి అఖండ శక్తికి మనిషి నమస్కరించాలి. ఎంతో అణకువతో, అనన్యమైన భక్తితో ఆయన్ని సేవించాలి. ఆ దేవుడి అనంత శక్తిని, విశ్వరూపాన్ని తలుచుకుని… అల్పుడైన మనిషి తన గర్వాన్ని, అహంకారాన్ని వదిలేయాలి. సర్వేశ్వరుడి అనంతమైన తేజస్సు ముందు… మనిషి డబ్బు, అధికారం, బలం ఏమాత్రం పనికి వస్తాయి? అవి చాలా అల్పమైనవి. ఇంకా లోతుగా ఆలోచిస్తే… మనకు కనిపించే ఈ ప్రపంచం అంతా ‘మిథ్య’ (కల్పితం/భ్రమ) అని, ఆ పరమాత్మ ఒక్కడే ‘సత్యం’ అని తెలుస్తుంది. అబద్ధమైన వస్తువు ఎంత పెద్దదైనా దానికి విలువ ఉండదు. ఉదాహరణకు, కలలో కనిపించే ప్రపంచం ఎంత గొప్పదైనా సరే, మెలకువ రాగానే అది అబద్ధమైపోతుంది కదా? ఈ ప్రపంచం కూడా అంతే. కాబట్టి ఈ రహస్యాలన్నీ తెలుసుకుని… జీవుడు తన అహంకారాన్ని, దర్పాన్ని పూర్తిగా వదిలిపెట్టాలి. పరమాత్మను శరణు వేడి, తన జన్మను సార్థకం చేసుకోవాలి. విభూతి యోగం ద్వారా మనం నేర్చుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన పాఠం ఇదే.
భగవంతుడే సత్యం – లక్ష్య ఛేదన
శ్రీరామకృష్ణులు (నవ్వుతూ): పలు శాస్త్రాలు అధ్యయనం చేసినందువల్ల ప్రయోజనం ఏమిటి? ఈ భవమనే నదిని దాటటం ఎలాగో తెలుసుకోవటమే ఆవశ్యకం. భగవంతుడు మాత్రమే సత్యం, తక్కినదంతా అసత్యమే.
“గురిని చూసి బాణం ప్రయోగించనున్న అర్జునుణ్ణి ద్రోణుడు ఇలా అడిగాడు:
‘అర్జునా! నీకు ఏం కనబడుతోంది? ఈ రాజులు నీకు కనిపిస్తూ ఉన్నారా?’
‘లేదండీ.’
‘నన్ను చూస్తున్నావా?’
‘లేదండీ.’
‘చెట్టును చూస్తున్నావా?’
‘లేదండీ.’
‘చెట్టుమీదనున్న పక్షిని చూస్తున్నావా?’
‘లేదండీ.’
‘అలా అయితే దేన్ని చూస్తున్నావు?’
‘పక్షి కంటిని మాత్రమే చూస్తున్నాను.’
పక్షి కంటిని మాత్రమే ఎవరైతే చూస్తాడో అతడు మాత్రమే లక్ష్యాన్ని ఛేదించగలడు. భగవంతుడు ఒక్కడే సత్యం, తక్కినదంతా అసత్యమే అని ఎవరు కాంచుతాడో అతడే చతురుడు. సమాచారా లన్నిటిని తెలుసుకోవటంలో ప్రయోజనం ఏం ఉంది? ‘తిథి వార నక్షత్రాలు ఏవీ నాకు తెలియవు. నేను రాముణ్ణి స్మరించటం మాత్రమే చేస్తున్నాను’ అన్నాడు ఆంజనేయుడు. (మూలం: శ్రీ రామకృష్ణ కథామృతం)