తే తం భుక్త్వా స్వర్గలోకం విశాలం
క్షీణే పుణ్యే మర్త్యలోకం విశంతి ।
ఏవం త్రయీధర్మమనుప్రపన్నా
గతాగతం కామకామా లభంతే ॥ 21
తే, తమ్, భుక్త్వా, స్వర్గలోకమ్, విశాలమ్, క్షీణే, పుణ్యే, మర్త్యలోకమ్, విశంతి,
ఏవమ్, త్రయీధర్మమ్, అనుప్రపన్నాః, గత ఆగతమ్, కామకామాః, లభంతే.
తే = వారు; తమ్ = ఆ; విశాలమ్ = విపులమైన; స్వర్గ లోకమ్ = స్వర్గలోకంలో; భుక్త్వా = భోగించి; పుణ్యేక్షీణే = పుణ్యక్షయం కాగా; మర్త్యలోకమ్ = మనుష్యలోకంలో; విశంతి = ప్రవేశిస్తున్నారు; ఏవమ్ = ఈ విధంగా; త్రయీధర్మమ్ = వేదధర్మాన్ని; అనుప్రపన్నాః = ఆశ్రయించే; కామకామాః = భోగేచ్ఛాపరులు; గత ఆగతమ్ = రాకపోకలను, (జనన-మరణాలను); లభంతే = పొందుతున్నారు.
తా ॥ అనంతరం, వారు విపులమైన ఆ స్వర్గలోకంలో భోగాలను అనుభవించి పుణ్యక్షయం కాగానే మర్త్యలోకానికి తిరిగివస్తున్నారు – ఈ విధంగా వేదోక్తధర్మాన్ని అనుసరించే భోగపరాయణులు సంసారంలో తిరుగాడుతున్నారు. (శ్రీమద్భాగవతమ్. 11–10–23, 26 చూ.)
వ్యాఖ్య:-
ఎవరైతే కోరికలతో యజ్ఞాలు, పూజలు చేస్తారో వారు చనిపోయాక స్వర్గలోకానికి వెళ్తారు. అక్కడ దేవతల భోగాలను అనుభవిస్తారు. కానీ, వారు చేసుకున్న పుణ్యం ఖర్చయిపోగానే… మళ్ళీ తిరిగి వచ్చి ఈ భూమి మీద పుట్టాల్సిందే. పాపం అయినా, పుణ్యం అయినా సరే… వాటిని అనుభవించే కొద్దీ అవి కరిగిపోతాయి (తగ్గిపోతాయి). ఉదాహరణకు మనం దాచుకున్న డబ్బులు అయిపోగానే వెకేషన్ నుండి ఇంటికి వచ్చేసినట్లు, పుణ్యం అయిపోగానే స్వర్గం నుండి భూమికి రావాలి. దీన్ని బట్టి స్వర్గంలో కూడా మనకు శాశ్వతమైన స్థానం (Permanent Job) ఉండదని అర్థమవుతోంది. స్వర్గం ‘విశాలమైనది’ అని చెప్పారు, అంటే అది భూమి కంటే చాలా పెద్దది కావచ్చు. అంతమాత్రాన దానికి వచ్చే గొప్పతనం ఏముంది? అక్కడ కేవలం సుఖాలు అనుభవించడమే తప్ప, మోక్షం కోసం ప్రయత్నించడానికి వీలుండదు. పైగా అక్కడి విలాసాలకు, మోక్షానికి అస్సలు పడదు (చుక్కెదురు). స్వర్గం అనేది కేవలం ఫలితాన్ని అనుభవించే చోటు (Bhoga Bhumi). కానీ, కొత్తగా పుణ్యం చేసుకోవాలన్నా, మోక్షం సాధించాలన్నా అది ఈ భూలోకంలోనే సాధ్యం. దేవుడు ఆ తెలివిని, ఆ అవకాశాన్ని ఒక్క మనిషికే ఇచ్చాడు. కాబట్టి, ఇంత విలువైన మానవ జన్మను మళ్ళీ మళ్ళీ పుట్టడానికి, చావడానికి (సంసారానికి) వృధా చేసుకోకుండా… మోక్షం కోసం వాడుకునేవాడే నిజమైన ధన్యుడు. ఈ అవకాశం మిస్ అయితే, మళ్ళీ ఏ లోకంలోనూ ఇలాంటి ఛాన్స్ దొరకదు.
వేదాల్లో చెప్పిన పనులు చేయడం మంచిదే, కానీ ఏదో ఆశించి (ఫలాపేక్షతో) చేయడం సరైన పద్ధతి కాదు. వేదాల్లో ప్రధానంగా మూడు మెట్లు ఉంటాయి, ఒకదాని కంటే ఒకటి గొప్పవి:
- కర్మకాండ: (యజ్ఞాలు, పూజలు) – ఇది మొదటి మెట్టు.
- ఉపాసనాకాండ: (ధ్యానం, భక్తి) – ఇది కర్మకాండ కంటే గొప్పది.
- జ్ఞానకాండ: (ఆత్మజ్ఞానం) – ఇది అన్నింటికంటే ఉత్తమమైనది.
కోరికలతో, సుఖాల కోసం చేసే పనుల వల్ల మనిషికి మోక్షం రాదు, ఆధ్యాత్మికంగా ఎదగలేడు. అందుకే, ఏ కోరికా లేకుండా (నిష్కామంగా), కేవలం దేవుడిని చేరడానికే పనులు చేయాలి. ‘గతాగతం కామకామా లభంతే’ అనే శ్లోకంలో చెప్పినట్లు… కోరికలకు, భోగాలకు బానిసలైన వారు పుడుతూ, చస్తూ ఈ సంసార చక్రంలోనే తిరుగుతుంటారు తప్ప బయటపడలేరు. మోక్షం కావాలనుకునేవారు ఈ విషయం ఎప్పుడూ గుర్తుపెట్టుకుని, కోరికలను పూర్తిగా వదిలేయాలి. ఈ లోకంలో ఎవరూ కష్టాలను కోరుకోరు, మళ్ళీ పుట్టాలని అనుకోరు. కానీ, విచిత్రం ఏంటంటే… ఆ కష్టాలను, జన్మలను తెచ్చిపెట్టే పనులే (కోరికలు) చేస్తున్నారు. అసలు ఈ చావు పుట్టుకల చక్రానికి కారణం ఏంటి? కేవలం కోరికలే (విషయ వాంఛలే). కోరికలున్నవాడే ఈ చక్రంలో పడతాడని దేవుడు చెప్పారు. కాబట్టి ఈ బాధలు తప్పించుకోవాలంటే… కోరికలకు, భోగాలకు ఎంత దూరంగా ఉంటే అంత మంచిది. ‘కోరిక అనేది సాధకుడికి అతిపెద్ద శత్రువు’ అని కృష్ణుడు ఇదివరకే చాలాసార్లు చెప్పారు. ఇప్పుడు మళ్ళీ అదే విషయాన్ని గట్టిగా గుర్తుచేస్తున్నారు.