నైతే సృతీ పార్థ జానన్ యోగీ ముహ్యతి కశ్చన ।
తస్మాత్సర్వేషు కాలేషు యోగయుక్తో భవార్జున ॥ 27
న, ఏతే, సృతీ, పార్థ, జానన్, యోగీ, ముహ్యతి, కశ్చన,
తస్మాత్, సర్వేషు, కాలేషు, యోగయుక్తః, భవ, అర్జున.
పార్థ = అర్జునా; ఏతే = ఈ; సృతీ = రెండుమార్గాలను; జానన్ = ఎరిగిన; కశ్చన = ఏ ఒక్క; యోగీ = ఉపాసకుడుగాని కర్మపరుడుగాని; న ముహ్యతి = మోహాన్ని పొందడు; తస్మాత్ = కనుక; అర్జున = పార్థా; సర్వేషు కాలేషు = సర్వకాలములందు; యోగయుక్తః భవ = సమాహితుడవు కమ్ము.
తా ॥ ఈ గతుల (మార్గాల) రీతిని ఎరిగిన ఉపాసకుడు గాని కర్మి గాని మోహగ్రస్తుడు కాడు. అంటే, అనిత్యాలూ దక్షిణమార్గ ప్రాపకాలూ అయిన ఉపాసనావర్జితాలైన కర్మల దెసకు పోడు – పరమేశ్వరనిష్ఠుడు అవుతాడు. కనుక, అర్జునా! నీవు సర్వదా సమాహిత చిత్తుడవు కమ్ము!
వ్యాఖ్య:–
పైన చెప్పుకున్న ఆ రెండు మార్గాల (కాంతివంతమైన ఉన్నత మార్గం, చీకటితో కూడిన పతన మార్గం) గురించి పూర్తిగా తెలిసిన యోగి, ఇక ఎప్పటికీ మాయలో పడడు అని ఇక్కడ చెప్పారు. దీని అర్థం ఏమిటంటే… ఆ సత్యం తెలిసినవాడు ఎప్పటికీ అజ్ఞానమనే చీకటి దారిలో వెళ్లడు. కేవలం జ్ఞానమనే వెలుగు దారినే ఎంచుకుంటాడు. అతనికి ఇక ఎలాంటి భ్రమలు ఉండవు. సాధారణంగా ‘ఇది మంచి, ఇది చెడు’ అని స్పష్టంగా తెలిసిన వివేకవంతుడు, ఎప్పటికీ చెడును కోరుకోడు కదా! అలాగే ఈ యోగి కూడా మంచి మార్గాన్నే ఎంచుకుంటాడు.
విషం, అమృతం రెండూ ఎదురుగా ఉన్నప్పుడు, తెలివైనవాడు విషాన్ని వదిలేసి అమృతాన్నే తీసుకుంటాడు కదా! అదే విధంగా.. ‘ఇది ఆత్మ – ఇది అనాత్మ’, ‘ఇది వెలుగు – ఇది చీకటి’, ‘ఇది మోక్షం – ఇది బంధం’, ‘ఇది జ్ఞానం – ఇది అజ్ఞానం’ అని స్పష్టంగా తెలిసిన జ్ఞాని, తనను బంధించే వాటి జోలికి వెళ్లడు. కేవలం ముక్తినిచ్చే జ్ఞానాన్నే ఆశ్రయిస్తాడు. అందుకే అటువంటి జ్ఞాని ఇతరుల మాదిరిగా ఎప్పుడూ భ్రమలో పడడని ఇక్కడ చెప్పారు. సత్యాన్వేషణ ద్వారా వచ్చిన ఈ జ్ఞానం, మనిషిని మళ్లీ ఎప్పుడూ మోహంలో (అజ్ఞానంలో) పడకుండా రక్షిస్తుంది. అందుకే శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ అర్జునుడితో.. ‘ఓ అర్జునా! నువ్వు ఎల్లప్పుడూ యోగంలో (దైవ చింతనలో) నిలిచి ఉండు, ఆ దైవ చైతన్యంతో (వెలుగుతో) కూడి ఉండు’ అని గట్టిగా హెచ్చరించాడు. ఇక్కడ ‘అన్ని వేళలా’ అని చెప్పడాన్ని బట్టి.. ఏదో ఒక సమయంలో మాత్రమే కాకుండా, ప్రతి క్షణం దైవధ్యానంలో ఉండాలని స్పష్టమవుతోంది. ఎందుకంటే, ఏ క్షణంలోనైతే మనిషి భగవంతుడిని లేదా తన ఆత్మ స్వరూపాన్ని మర్చిపోతాడో, సరిగ్గా అదే క్షణంలో ‘మాయ’ ప్రవేశించి అతనికి గొప్ప హాని చేస్తుంది. దైవాన్ని మర్చిపోవడం అనేది చాలా పెద్ద ప్రమాదమని తెలుసుకోవాలి. సాధారణంగా వెలుగు లేకపోవడమే చీకటి. అలాగే భగవంతుడిని మర్చిపోవడమే మాయకు అవకాశం ఇవ్వడం. అందుకే ‘ఎల్లప్పుడూ యోగంలోనే ఉండు’ అని భగవంతుడు అర్జునుడిని హెచ్చరించాడు. ఎప్పుడైతే మనం దైవ చింతనలో ఉంటామో, అప్పుడు మనల్ని ఆక్రమించడానికి మాయకు ఎలాంటి అవకాశం ఉండదు.
‘యోగయుక్తో భవ’ – ‘యోగం’ అంటే కలయిక. మనస్సును ఆత్మతో ఏకం చేయడమే యోగం. ధ్యానం ద్వారా గానీ, జ్ఞానం ద్వారా గానీ, భక్తి ద్వారా గానీ… లేదా మరే ఇతర పద్ధతిలోనైనా సరే, మనస్సును సాక్షిగా ఉండే ఆత్మలో లీనం చేయడమే అసలైన యోగం. అటువంటి యోగ స్థితిలో ఎప్పుడూ (నిరంతరం) నిలిచి ఉండాలని ఇక్కడ బోధించారు.