యేషాం త్వంతగతం పాపం జనానాం పుణ్యకర్మణామ్ ।
తే ద్వంద్వమోహనిర్ముక్తా భజంతే మాం దృఢవ్రతాః ॥ 28
యేషామ్, తు, అంతగతమ్, పాపమ్, జనానామ్, పుణ్యకర్మణామ్,
తే, ద్వంద్వ మోహనిర్ముక్తాః, భజంతే, మామ్, దృఢవ్రతాః.
తు = కాని; యేషామ్ = ఏ; పుణ్యకర్మణామ్ = పుణ్యశీలురగు; జనానామ్ = జనుల; పాపమ్ = పాపము; అంతగతమ్ = క్షీణించినదో, సమాప్తప్రాయమైనదో; ద్వంద్వ మోహ నిర్ముక్తాః = సుఖదుఃఖాది పరస్పర విరుద్ధాలైన ద్వంద్వ మోహాల నుండి విడివడిన; తే = ఆ; దృఢవ్రతాః = ధృడనిష్ఠకలవారు; మామ్ = నన్ను; భజంతే = భజిస్తున్నారు.
తా ॥ (కాని, కొందరు నిన్ను భజిస్తున్నారే? దానికి కారణం ఏమంటావా?) ఏ పుణ్యాత్ముల పాపం (ప్రతిబంధకం) క్షీణించిందో, వారు ద్వంద్వ మోహాల నుండి విడివడి, దృఢనిష్ఠతో* నన్ను భజిస్తున్నారు.
వ్యాఖ్య:–
చాలామంది “నేను ఈ రోజు నుంచి రోజూ ధ్యానం చేయాలి, మౌన వ్రతం చేయాలి, ఉపవాసం ఉండాలి” అని గట్టిగా నిర్ణయించుకుని మొదలుపెడతారు. కానీ, కొన్నాళ్ళకే ఆ పట్టుదల తగ్గిపోతుంది, మధ్యలోనే ఆపేస్తారు. దీనికి కారణం మనసు బలహీనత అని మనం అనుకుంటాం. కానీ ఇక్కడ అసలు కారణం వేరే ఉందని చెబుతున్నారు. మనకు తెలియకుండా మనలో పేరుకుపోయిన ‘పాపం’ (గత జన్మల కర్మలు) మనల్ని గట్టిగా నిలబడనీయదు. పాపం మనసులో ఉన్నంత కాలం.. మనం ఎంత ప్రయత్నించినా భక్తి, ఏకాగ్రత కుదరవు.
పాపం మన సాధనను ఎలా చెడగొడుతుందో చెప్పడానికి ఇక్కడ మూడు చక్కని ఉదాహరణలు ఇచ్చారు:
- మురికి బట్ట: బట్టకు మురికి ఉంటే దానికి కొత్త రంగు (Dye) అంటుతుందా? అంటదు కదా! ముందు మురికి వదిలించాలి. అలాగే మనసులో పాపం అనే మురికి ఉంటే భక్తి అనే రంగు అంటదు.
- చవిటి నేల: ఉప్పు తేలిన చవిటి నేలలో ఎంత మంచి విత్తనం వేసినా మొలకెత్తదు. అలాగే పాపం ఉన్న హృదయంలో భక్తి మొలకెత్తదు.
- విరేచనాల మందు (Strong Example): ఇది చాలా బలమైన ఉదాహరణ. ఒక వ్యక్తి విరేచనాల మందు (Laxative) తాగి “నేను కదలకుండా ఒక్కచోట కూర్చుంటాను” అంటే కుదరదు కదా! కడుపులో ఉన్న మందు అతన్ని ఎలాగైనా బయటకు పంపిస్తుంది.
- అలాగే, మనసులో పాపం/రజోగుణం ఉన్నవాడు “నేను కదలకుండా ధ్యానం చేస్తాను” అని కూర్చున్నా.. ఆ లోపల ఉన్న పాపం అతన్ని ప్రశాంతంగా కూర్చోనివ్వదు. ఏదో ఒక ఆలోచన రేకెత్తించి, ధ్యానం నుండి లేచిపోయేలా చేస్తుంది.
“మరి పాపం ఉంటే ఇక భక్తి కుదరదా?” అని నిరాశ పడకూడదు. భగవంతుడిని ‘దృఢవ్రతం’ (గట్టి పట్టుదల) తో సేవించాలంటే, ముందుగా పుణ్యకార్యాల ద్వారా ఆ పాపాన్ని కడిగేసుకోవాలి. హృదయం శుభ్రపడితేనే దేవుడిపై ఏకాగ్రత కుదురుతుంది. నీకు పూజలో మనసు లగ్నం కావట్లేదంటే.. నీ ప్రయత్నలోపం కంటే, పాత పాపాలు అడ్డుపడుతున్నాయని గ్రహించు. వాటిని పోగొట్టుకోవడానికి మంచి పనులు (పుణ్యకర్మలు) ఎక్కువగా చెయ్యి. అప్పుడు భక్తి దానంతట అదే కుదురుతుంది.
మనం చెప్పుకున్నట్లు మనసులోని పాపం పోవాలంటే ఊరికే కూర్చుంటే సరిపోదు. దానధర్మాలు, పరోపకారం, దేవుని నామ జపం, నిష్కామ కర్మ (ఫలితం ఆశించకుండా చేసే సేవ) వంటి మంచి పనులను విరివిగా చేయాలి. సబ్బు బట్టకున్న మురికిని వదిలించినట్లు.. ఈ పుణ్యకార్యాలు మనలోని పాత పాపాలను కడిగేస్తాయి.
కొందరు వేదాంతులు (కేవలం మాటలు చెప్పేవారు) ఒక విచిత్రమైన వాదన చేస్తుంటారు: “పాపం ఇనుప సంకెళ్లు అయితే, పుణ్యం బంగారు సంకెళ్లు. రెండు బంధించేవే కదా! కాబట్టి పుణ్యకార్యాలు కూడా మానేయండి” అని చెబుతుంటారు. ఇది కేవలం ‘పిచ్చి ప్రేలాపన’ (Mad talk) మాత్రమే. దీన్ని అస్సలు నమ్మవద్దు. భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు చాలా స్పష్టంగా “యజ్ఞం, దానం, తపస్సు వంటి మంచి పనులను ఎప్పుడూ వదలకూడదు, అవి పండితులను కూడా పవిత్రం చేస్తాయి” అని ఆజ్ఞాపించారు.
“పాపం, పుణ్యం రెండూ లేవు” అనే మాట ఎవరికి వర్తిస్తుంది? ఎవరైతే అన్నీ వదిలేసి, ఇంద్రియాలను జయించి, ‘సమాధి స్థితి’ (తురీయ స్థితి) లో ఉంటారో.. ఆ మహానుభావులకు (జీవన్ముక్తులకు) మాత్రమే ఆ రూల్ వర్తిస్తుంది. ఇంకా సాధనలో ఉన్న మనలాంటి వారికి ఆ రూల్ వర్తించదు. మనం గనక మంచి పనులు మానేస్తే.. ఇటు దేవుడికి దూరమై, అటు లోకానికి పనికిరాకుండా పోయి “రెంటికీ చెడిన రేవడి” (ఉభయభ్రష్టులు) అవుతాము. అసలు రహస్యం ఏంటంటే.. ఆత్మజ్ఞానం పొందిన మహానుభావులు (శంకరాచార్యుల వంటి వారు) కూడా, లోకానికి ఆదర్శంగా ఉండటం కోసం మంచి పనులు చేస్తూనే ఉంటారు. కాబట్టి, పాపం పోయి మనసు శుద్ధి అయ్యేదాకా సత్కార్యాలు చేస్తూనే ఉండాలి.
చాలామంది “నాకు భక్తి కుదరట్లేదు, మనసు నిలవట్లేదు” అని బాధపడుతుంటారు. వారికి శ్రీకృష్ణుడు ఇక్కడ ఒక స్పష్టమైన పరిష్కారం (Formula) చెబుతున్నారు. భగవంతుడిని చేరడానికి ఇక్కడ ఒక వరుస క్రమం ఉంది:
- మొదటి మెట్టు: పుణ్య కార్యాలు (మంచి పనులు) చేయాలి.
- రెండవ మెట్టు: దానివల్ల మనసులోని పాపం అనే బురద (Dirt) కడిగివేయబడుతుంది.
- మూడవ మెట్టు: పాపం పోగానే.. “సుఖం-దుఃఖం, లాభం-నష్టం” అనే గందరగోళం (ద్వంద్వ మోహం) తొలగిపోతుంది.
- నాలుగవ మెట్టు: అప్పుడు మాత్రమే దేవుడి మీద ‘దృఢవ్రతం’ (గట్టి పట్టుదల/Focus) కుదురుతుంది.
- చివరి మెట్టు: ఆ పట్టుదలే మోక్షాన్ని ఇస్తుంది.
శ్రీకృష్ణుడు భక్తులందరినీ ఉద్దేశించి ఇలా హెచ్చరిస్తున్నారు:
- “ఓ జీవులారా! మీ హృదయంలో జన్మజన్మల నుండి పేరుకుపోయిన ‘పాపం అనే బురద’ (పాప పంకిలం) ఉంది.
- ముందు సత్కార్యాలు అనే నీళ్లతో ఆ బురదను కడిగేసుకోండి.
- ఆ బురద ఉన్నంత కాలం మీకు భక్తిలో స్థిరత్వం రాదు. అది పోతేనే మీకు మోక్షం దగ్గరవుతుంది.”
కాబట్టి, కేవలం “పూజ చేస్తున్నాను కదా” అని సరిపెట్టుకోకుండా.. సాటివారికి సాయం చేయడం, దానధర్మాలు చేయడం వంటి పుణ్యకార్యాలలో చురుకుగా పాల్గొనాలి. ఆ పనులే మన మనసును క్లీన్ చేసి, దేవుడికి దగ్గర చేస్తాయి.
మాయను జయించి దేవుడిని చేరాలంటే.. మన ప్రయత్నం చాలా సీరియస్ గా ఉండాలి. ఒక గట్టి చెట్టును నరకాలంటే.. మంచి పదునైన, బరువున్న గొడ్డలి కావాలి. ఏదో పల్చటి రేకు ముక్కతో చేసిన గొడ్డలితో (రేకు గొడ్డలి) కొడితే చెట్టు తెగదు కదా! అలాగే, మనలోని ‘మాయ’ (అజ్ఞానం/కోరికలు) అనేది చాలా బలమైన చెట్టు లాంటిది. మనం పెట్టుకునే చిన్న చిన్న నియమాలు, బలహీనమైన ప్రయత్నాలతో ఆ మాయ లొంగదు, మనసు మన మాట వినదు. సాధకుడు తన మనసును కంట్రోల్ చేసుకోవడానికి కొన్ని కఠినమైన వ్రతాలు లేదా రూల్స్ పెట్టుకోవాలి. ఉదాహరణకు:
- “ఈ రోజు నేను ఇన్ని వేల సార్లు దేవుని నామం జపించేదాకా.. అన్నం ముట్టుకోను.”
- “ఈ రోజు భగవద్గీతలో ఈ అధ్యాయం చదవడం పూర్తయ్యేదాకా.. టీవీ చూడను లేదా వేరే పని చేయను.”
మనసు ఒక మొండి గుర్రం లాంటిది. దానికి కళ్ళెం గట్టిగా వేస్తేనే దారిలోకి వస్తుంది. “చేస్తే చేశాను, లేకపోతే లేదు” అనుకుంటే.. మాయ మనకు దారి ఇవ్వదు. అందుకే దృఢ నిశ్చయం (Strong Determination) ఉన్నవాడే గెలుస్తాడు. భక్తిలో “చూద్దాంలే” అనే ధోరణి వదిలేసి, “సాధించి తీరాలి” అనే పట్టుదల పెంచుకోవాలి. అప్పుడే మాయ తొలగుతుంది.
ఈ శ్లోకం ద్వారా కింది విషయాలు స్పష్టమవుతున్నాయి:
- మోక్షం పొందాలంటే సాధకుడు దృఢమైన నియమాలను (లేదా దీక్షను) పాటించాలి.
- ఆ దృఢత్వం రావాలంటే మనసులోని పాపం తొలగిపోవాలి.
- ఆ పాపం పోవాలంటే పుణ్యకార్యాలను, మంచి పనులను ఎక్కువగా ఆచరించాలి.