అవ్యక్తం వ్యక్తిమాపన్నం మన్యంతే మామబుద్ధయః ।
పరం భావమజానంతః మమావ్యయమనుత్తమమ్ ॥ 24
అవ్యక్తమ్, వ్యక్తిమ్, ఆపన్నమ్, మన్యంతే, మామ్, అబుద్ధయః,
పరమ్, భావమ్, అజానంతః, మమ, అవ్యయమ్, అనుత్తమమ్.
అబుద్ధయః = అవివేకులు; మమ = నా; అవ్యయమ్ = అక్షయమూ; అనుత్తమమ్ = ఉత్కృష్టమూ; పరమ్ = సర్వకారణరూపమూ, శ్రేష్ఠమూ అయిన; భావమ్ = స్వరూపాన్ని; అజానంతః = ఎఱుగక; అవ్యక్తమ్ = నామ రూపాతీతుడనైన; మామ్ = నన్ను; వ్యక్తిమ్ = రూపాదిని; ఆపన్నమ్ = పొందిన వానిగా; మన్యంతే = తలచుతున్నారు.
తా ॥ (పరిశ్రమ సమానమే అయినా ఫలవైషమ్యం ఎక్కుగా తోస్తున్నందున, అందరూ కూడా అన్యదేవతలను విడిచి నిన్నే భజింపకున్నారేమి? అని అంటావా:) అల్పబుద్ధులైనవారు నిత్యమూ, సర్వోత్తమమూ అయిన నా స్వరూపాన్ని గ్రహించక, ప్రపంచాతీతుణ్ణి (విశుద్ధసత్త్వ ప్రధానమూర్తులను పెక్కింటిని జగద్రక్షణార్థం లీలగా పరిగ్రహించే వాణ్ణి) అయిన నన్ను దేహవిశిష్టునిగా (అంటే, మత్స్యకూర్మాది రూపాలలో వ్యక్తమైన దేవతాంతరంగా) భావిస్తున్నారు. (కనుక, నన్ను సేవించక ఇతర దేవతలను ఆరాధించి అంతవంతాలైన ఫలాలను పొందుతున్నారు) (గీత : 9–11 చూ:)
వ్యాఖ్య:–
వాస్తవానికి దేవుడికి ఫలానా ఆకారం అంటూ లేదు (నిరాకారుడు). ఆయన గాలిలాగా, ఆకాశంలాగా అంతటా నిండి ఉంటాడు (సర్వవ్యాపి). ఆయనకు చావు లేదు, అంతం లేదు. ప్రకృతికి, ఈ ప్రపంచానికి అతీతంగా ఉంటాడు. దేవుడికి రూపం లేకపోయినా.. లోకం కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు, ప్రజలకు మంచి చేయడం కోసం (లోకకల్యాణార్థం) ఆయన మనిషి రూపాన్ని ధరిస్తాడు. దీన్నే ‘అవతారం’ అంటారు. చెడ్డవారిని శిక్షించడానికి (దుష్టశిక్షణ), మంచివారిని కాపాడటానికి (శిష్టరక్షణ), ధర్మాన్ని మళ్ళీ నిలబెట్టడానికి వస్తారు.
మనకు – దేవుడికి తేడా:
- మనం: మన కర్మలకు బందీలం కాబట్టి, మన ఇష్టంతో సంబంధం లేకుండా పుడుతుంటాం, చనిపోతుంటాం.
- దేవుడు: కానీ దేవుడు ‘మాయ’ ను తన అదుపులో (Control) ఉంచుకున్నవాడు. అందుకే ఆయనకు నచ్చినప్పుడు శరీరాన్ని ధరిస్తాడు, పని పూర్తయ్యాక నచ్చినప్పుడు ఆ శరీరాన్ని వదిలేస్తాడు. అది ఆయన ఇష్టం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది తప్ప, కర్మ మీద కాదు.
భగవంతుడు మనిషి రూపంలో (రాముడు లేదా కృష్ణుడిలా) పుట్టినప్పుడు.. “ఆయన శక్తి తగ్గిపోయిందా? కేవలం ఆ శరీరానికే పరిమితమా?” అనే సందేహం రావచ్చు. దానికి ఇక్కడ సమాధానం ఉంది.
రూపం ఉన్నా.. శక్తి అనంతం:
- వ్యష్టి (Individual): దేవుడు ఒక శరీరాన్ని ధరించినప్పుడు మనకు ఒక మనిషిలా (వ్యష్టిగా) కనిపిస్తాడు.
- సమష్టి (Universal): కానీ, ఆయన అసలు శక్తి ఈ విశ్వమంతా (సమష్టిగా) నిండి ఉంటుంది.
- ఉదాహరణకు: మహా సముద్రం (సమష్టి) నుండి ఒక అల (వ్యష్టి) పైకి లేస్తుంది. అలగా కనిపించినంత మాత్రాన అది సముద్రం కాకుండా పోదు కదా! ఆ అల వెనుక మొత్తం సముద్రపు శక్తి ఉంటుంది. అలాగే, అవతారం వెనుక పరమాత్మ అనంత శక్తి అలాగే ఉంటుంది. దానికి ఏ భంగం కలగదు.
మనకు కనిపించే ఆ దేవుడి శరీరం (నామ రూపాలు) ఆయన పూర్తి స్వరూపం కాదు. నటుడు స్టేజి మీద వేషం వేసినట్లు.. భగవంతుడు భక్తులను అనుగ్రహించడానికి, వారితో మాట్లాడటానికి తాత్కాలికంగా ఆ శరీరాన్ని ఒక మాధ్యమంగా (Tool) మాత్రమే వాడుకుంటాడు. పని పూర్తవగానే ఆ శరీరాన్ని వదిలేసి తన అసలు రూపంలోకి (నిరాకార స్థితిలోకి) వెళ్లిపోతాడు. అవతారం అనేది భక్తుల కోసం దేవుడు చేసుకున్న ఒక “ఏర్పాటు” మాత్రమే తప్ప, అది ఆయన పూర్తి పరిధి కాదు.
కొందరు తక్కువ తెలివిగలవారు (మందబుద్ధులు) ఏమనుకుంటారంటే.. మన కళ్ళకు కనిపించే కృష్ణుడి శరీరం, లేదా రాముడి శరీరం మాత్రమే దేవుడు అనుకుంటారు. “ఇతను దేవకీ వసుదేవులకు పుట్టిన కొడుకు మాత్రమే కదా” అని భగవంతుడిని ఒక సాధారణ మనిషిగా చూస్తారు. ఆ శరీరం కంటే గొప్పది, వెనుక మరొకటి ఉంది అని వారు గ్రహించలేరు.
దేవుడికి రెండు రూపాలు (Double Nature): వాస్తవానికి దేవుడిని అర్థం చేసుకోవడానికి రెండు స్థాయిలు ఉన్నాయి.
- అపర రూపం (Lower Form – సాకారం): భక్తులను అనుగ్రహించడానికి దేవుడు తీసుకునే రామ, కృష్ణ వంటి అవతారాలు. ఇది భక్తిని ప్రారంభించడానికి మంచిదే, కానీ ఇదే ముగింపు కాదు.
- పరా రూపం (Higher Form – నిరాకారం): ఇది దేవుడి అసలైన స్వరూపం (పరంభావం). ఇది కంటికి కనిపించదు (అవ్యక్తం), నాశనం లేనిది (అవ్యం), అంతటా నిండి ఉండేది.
అసలైన ఎదుగుదల అంటే:
- మొదటి మెట్టు: భక్తి మొదట్లో దేవుడి విగ్రహాన్ని లేదా అవతారాన్ని (సాకారం) పూజించడం తప్పు కాదు, అది అవసరం కూడా.
- చివరి మెట్టు: కానీ అక్కడే ఆగిపోకూడదు. ఆ రూపం వెనుక ఉన్న అనంతమైన శక్తిని (నిరాకారాన్ని) తెలుసుకోవాలి.
ఎవరైతే అనంతమైన సముద్రం లాంటి దేవుడిని, కేవలం చిన్న శరీరానికి పరిమితం చేసి చూస్తారో.. వారు “అబుద్ధులు” (తెలివి తక్కువ వారు) అని గీతలో స్పష్టంగా చెప్పారు. రూపం (Form) నుండి అరూపానికి (Formless) ఎదగడమే నిజమైన జ్ఞానం.
దేవుడంటే విగ్రహం మాత్రమే కాదు – ఆయనకున్న 4 గొప్ప లక్షణాలు:
మనం దేవుడంటే కేవలం ఒక రూపం లేదా విగ్రహం అనుకుంటాం. కానీ ఆయన అంతకు మించినవాడు. ఆ లక్షణాలు ఇవే:
1. అవ్యక్తుడు (కంటికి కనిపించనివాడు): భగవంతుడు మన కళ్లకు కనిపించడు. ఎందుకు?
- లాజిక్: మన కంటికి కనిపించే ఏ వస్తువైనా (వ్యక్తమయ్యేది) ఏదో ఒక రోజు నాశనం అయిపోతుంది. కానీ దేవుడికి నాశనం లేదు. కాబట్టి ఆయన భౌతిక వస్తువులా కంటికి కనిపించడు.
- ఎంత సూక్ష్మం?: మన కంటికి ఆకాశమే (Space) కనిపించదు. అలాంటిది ఆకాశం కంటే, మనస్సు కంటే అతి సూక్ష్మమైన ‘చిదాకాశం’ (Consciousness) రూపంలో ఉండే దేవుడు కంటికి ఎలా కనిపిస్తాడు? అందుకే ఆయన ‘అవ్యక్తుడు’.
2. ప్రపంచాతీతుడు (ప్రపంచానికి అందనివాడు): ఆయన ఈ ప్రపంచంలో ఒక వస్తువు కాదు. ఈ ప్రపంచాన్ని చూసేవాడు.
- దృక్ vs దృశ్యం: కనిపించేవన్నీ (దృశ్యాలు) మారుతూ ఉంటాయి. కానీ వాటిని చూసే శక్తి (దృక్/ఆత్మ) మారదు. ఆయనే ఆ శక్తి. అందుకే ఆయన ఈ ప్రపంచానికి అతీతంగా ఉంటాడు.
3. అవ్యయుడు (తరిగిపోనివాడు): ఈ సృష్టిలో ప్రతిదీ పుడుతుంది, పెరుగుతుంది, చస్తుంది. కానీ భగవంతుడికి ఈ మార్పులు ఉండవు. ఆయనకు నాశనం లేదు. ఎప్పటికీ ఒకేలా ఉంటాడు.
4. సర్వోత్తముడు (అందరికంటే గొప్పవాడు): ఆయనకు కాలం (Time), ప్రదేశం (Place) అనే హద్దులు లేవు. ఆయనలో ఎటువంటి దోషాలు ఉండవు. అందుకే ఆయన అందరికంటే, అన్నింటికంటే ఉత్తముడు.
ఆయన బయట కళ్ళకు కనిపించకపోవచ్చు.. కానీ ఎవరి బుద్ధి అయితే స్వచ్ఛంగా, నిర్మలంగా (Pure Intellect) ఉంటుందో, వారి హృదయంలో ఆయన స్పష్టంగా సాక్షాత్కరిస్తాడు.
విగ్రహం నుంచి విశ్వం వైపు ప్రయాణం!
మనం ఒకటో తరగతిలో నేర్చుకున్న పాఠాల దగ్గరే ఆగిపోము కదా, పై చదువులకు వెళ్తాం. అలాగే భక్తిలో కూడా ఎప్పటికప్పుడు పై మెట్టుకు ఎక్కుతూ ఉండాలి. ఆ పద్ధతి ఇదే:
1. మొదటి మెట్టు – విగ్రహారాధన (Focus):
- మొదట్లో మన మనసు నిలకడగా ఉండదు. కాబట్టి దేవుడిని ఒక రాముడిగానో, కృష్ణుడి గానో, ఒక విగ్రహ రూపంలోనో పూజించడం చాలా అవసరం.
- దీనివల్ల మనకు భక్తి, ఏకాగ్రత (Concentration) అలవడతాయి. ఇక్కడి వరకు ఓకే.
2. అక్కడే ఆగిపోకూడదు (Expansion):
- భక్తి బాగా కుదిరిన తర్వాత, ఇంకా “ఆ దేవుడు ఆ గుడిలో మాత్రమే ఉన్నాడు, ఈ విగ్రహంలోనే ఉన్నాడు” అని అనుకుంటే అది అజ్ఞానమే అవుతుంది.
- చిన్న గదిలో నుంచి విశాలమైన ప్రపంచంలోకి వచ్చినట్లు.. మన దృష్టిని విశాలం చేసుకోవాలి.
3. అసలైన సత్యం – అంతటా ఆయనే (Universal Truth):
- భక్తుడు తన పరిధిని పెంచుకుని ఇలా గ్రహించాలి: “నేను గుడిలో పూజించిన దేవుడే.. బయట ఉన్న చెట్టులో, పుట్టలో, మనిషిలో, జంతువులో (సమస్త చరాచరాలలో) నిండి ఉన్నాడు”.
- అంతేకాదు, ఆయన నిన్న ఉన్నాడు, ఇప్పుడూ ఉన్నాడు, రేపూ ఉంటాడు (కాలానికి అతీతుడు).
ఫోటో ఫ్రేమ్లో ఉన్నది దేవుడే, కానీ దేవుడంటే ఆ ఫోటో ఫ్రేమ్ మాత్రమే కాదు. ఈ చిన్న తేడాను గ్రహించి, విగ్రహాన్ని దాటి విశ్వమంతా దేవుడిని చూడగలిగే స్థాయికి ఎదగడమే మన జీవిత లక్ష్యం.