స తయా శ్రద్ధయా యుక్తః తస్యారాధనమీహతే ।
లభతే చ తతః కామాన్ మయైవ విహితాన్ హి తాన్ ॥ 22
సః, తయా, శ్రద్ధయా, యుక్తః, తస్య, ఆరాధనమ్, ఈహతే,
లభతే, చ, తతః, కామాన్, మయా, ఏవ, విహితాన్, హి, తాన్.
సః = ఆ భక్తుడు; తయా = అటువంటి; శ్రద్ధయాయుక్తః = శ్రద్ధాయుక్తుడై; తస్యాః ఆరాధనమ్ = ఆ దేవతారాధనను; ఈహతే = ఒనర్చుతాడు; తతః చ = ఆ దేవత నుండి; మయా ఏవ = నా చేతనే; విహితాన్ = విధింపబడిన; తాన్ = ఆ; కామాన్ = విషయాలను; లభతే హి = పొందుతున్నాడు కదా.
తా ॥ (తరువాత, విశేష దేవతారాధకుడైన) ఆ భక్తుడు మత్ప్రసాద లబ్ధమైన శ్రద్ధతో ఆ దేవతను ఆరాధిస్తున్నాడు. మరియు, (తద్దేవతాంతర్యామినైన) నాచే నిర్ణయింపబడిన* ఆ కామ్యవిషయాలను (నాకు అధీనుడూ, నా రూపాంతరమూ అయిన) ఆ దేవత నుండి పొందుచున్నాడు.
వ్యాఖ్య:-
మనం వేరే దేవతలను పూజించి, కోరికలు తీర్చుకున్నప్పుడు.. ఆ కోరిక ఆ దేవతే తీర్చిందని అనుకుంటాం. కానీ నిజానికి ఆ శక్తి ఆ దేవతకు ఇచ్చింది ఆ పరమాత్మే. దీనిని అర్థం చేసుకోవడానికి ఇక్కడ ఒక చక్కని ‘ప్రభుత్వ’ (Government) ఉదాహరణ ఇచ్చారు. ఈ ప్రపంచాన్ని ఒక పెద్ద ప్రభుత్వ ఆఫీసులా (Government Office) ఊహించుకోండి.
- ప్రభుత్వాధినేత (Head of the Government): సాక్షాత్తు ఆ పరమాత్మే (శ్రీమన్నారాయణుడు/శివుడు) ఈ ప్రభుత్వానికి అధిపతి (ప్రైమ్ మినిస్టర్ లేదా రాజు లాంటివారు). ఆయనే చట్టాలు చేస్తాడు, ఆయనే రూల్స్ పెడతాడు.
- ఉద్యోగులు (Officers): ఇంద్రుడు, వరుణుడు, అగ్ని వంటి ఇతర దేవతలందరూ.. ఆ ప్రభుత్వంలో పనిచేసే ఉద్యోగులు (ఆఫీసర్లు) లాంటివారు. ఒక్కొక్కరికి ఒక్కో శాఖ (Department) కేటాయించబడింది (వర్షం డిపార్ట్మెంట్, గాలి డిపార్ట్మెంట్ మొదలైనవి).
మనం ఒక పని కోసం ప్రభుత్వ ఆఫీసుకు వెళ్లి, అక్కడ ఉన్న అధికారి (Clerk or Officer) ద్వారా పని చేయించుకుంటాం. ఆ అధికారి ఆ పనిని పూర్తి చేసి మనకు రిజల్ట్ ఇస్తాడు. కానీ.. ఆ అధికారికి ఆ సంతకం పెట్టే పవర్ (Power) ఇచ్చింది ఎవరు? ప్రభుత్వం (Head). ఆ అధికారి సొంతంగా ఏ రూల్ మార్చలేడు. పైన బాస్ (Head) ఏ రూల్స్ పెట్టారో, వాటి ప్రకారమే అధికారి మనకు ఫలితాన్ని ఇస్తాడు. అలాగే, మనం ఏ దేవతను పూజించినా, ఆ దేవత మనకు కోరిన వరం ఇస్తుంది. కానీ గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏంటంటే.. ఆ దేవతకు ఆ వరం ఇచ్చే శక్తిని, అధికారాన్ని ఇచ్చింది మాత్రం ఆ పరమాత్మే. కాబట్టి చివరగా ఆ ఫలితం దేవాదిదేవుడి నుంచే వచ్చినట్లు లెక్క!
పురాణాల్లో ‘కల్పవృక్షం’ అని ఒక చెట్టు ఉంటుంది. దాని కింద కూర్చుని ఏది కోరుకుంటే అది వెంటనే వచ్చేస్తుంది. దేవుడు కూడా సరిగ్గా అలాంటివాడే. “నా భక్తుడు శ్రద్ధగా అడిగాడు కదా” అని మనం ఏం అడిగినా ఇచ్చేస్తాడు. మనం అంత గొప్ప దేవుడి దగ్గరకు వెళ్లి ఏం అడుగుతున్నాం? “నాకు ఇల్లు కావాలి, కారు కావాలి, పదవి కావాలి” అని అల్పమైన (చిన్న చిన్న) కోరికలు అడుగుతున్నాం. ఒక గొప్ప చక్రవర్తి దగ్గరకు వెళ్ళే అవకాశం వస్తే.. ఆయనతో స్నేహం లేదా రాజ్యంలో సగం భాగం అడగాలి. అంతేగానీ, “రాజా! నాకు రెండు కిలోల వంకాయలు ఇప్పించు” అని అడిగితే ఎంత అమాయకత్వమో.. సర్వశక్తిమంతుడైన దేవుడిని కేవలం చిన్న చిన్న లౌకిక లాభాలు అడగడం కూడా అంతే అమాయకత్వం. ఈ ప్రాపంచిక వస్తువులు (డబ్బు, నగలు, పదవులు) ఈ రోజు ఉంటాయి, రేపు పోతాయి. వీటి కోసం దేవుడి దగ్గర మన “ఛాన్స్” ఎందుకు వృధా చేసుకోవాలి? అందుకే, ఎప్పటికీ నాశనం లేని, శాశ్వత ఆనందాన్ని ఇచ్చే ‘మోక్షాన్ని’ ప్రసాదించమని అడగడమే తెలివైన భక్తుడి లక్షణం. వజ్రం లాంటి దేవుడిని పట్టుకుని, ఆయన దగ్గర గాజు పెంకులు (కోరికలు) ఆశించకండి. ఆయననే కోరుకోండి.
కొందరు పండితులు హి, తాన్ అనే రెండు పదాలను కలిపి హితాన్ (మేలు చేసే లేదా ఇష్టమైన) అని చదువుతారు. అప్పుడు హితాన్ కామాన్ అంటే “ఇష్టమైన కోరికలు” అని అర్థం వస్తుంది. అసలు ‘కోరిక’ (కామ) అంటేనే మనకు ఇష్టమైనది, సుఖాన్నిచ్చేది అని అర్థం. ఎవరైనా అయిష్టమైన దాన్ని లేదా కష్టాలను కోరుకుంటారా? కోరుకోరు కదా! ఉదాహరణకు “వేడిగా ఉండే నిప్పు” అని అనడం ఎంత అనవసరమో (ఎందుకంటే నిప్పు ఎప్పుడూ వేడిగానే ఉంటుంది), “ఇష్టమైన కోరికలు” అని అనడం కూడా అంతే అనవసరం. కోరికలు ఎలాగూ ఇష్టమైనవే అయి ఉంటాయి. కాబట్టి, ఆ పదాలను కలిపి చదివి ‘ఇష్టమైన’ అనే అర్థం తీసుకురావడం వృధా ప్రయాస. హి (నిశ్చయముగా/Indeed), తాన్ (వాటిని/Them) అని విడివిడిగా చదవడమే సరైన పద్ధతి అని ఇక్కడ స్పష్టం చేస్తున్నారు.