న మాం దుష్కృతినో మూఢాః ప్రపద్యంతే నరాధమాః ।
మాయయాఽపహృతజ్ఞానాః ఆసురం భావమాశ్రితాః ॥ 15
న, మామ్, దుష్కృతినః, మూఢాః, ప్రపద్యంతే, నరాధమాః,
మాయయా, అపహృతజ్ఞానాః, ఆసురమ్, భావమ్, ఆశ్రితాః.
దుష్కృతినః = దుష్కర్ములు (పాపులు); మూఢాః = అజ్ఞులును; నరాధమాః = నీచులును; మాయయా = మాయచేత; అపహృత జ్ఞానాః = నష్ట వివేకులు అయినవారు; ఆసురం భావమ్ = రాక్షస స్వభావాన్ని; ఆశ్రితాః = ఆశ్రయించి; మామ్ = నన్ను; న ప్రపద్యంతే = భజించరు.
తా ॥ దుష్కర్ములూ, అజ్ఞులూ, నీచులూ అయిన వారి వివేకం మాయచేత కప్పబడిపోయి, వారు ఆసుర స్వభావాన్ని (దంభ, దర్ప, అభిమాన, క్రోధ, పారుష్యాలను) పొంది, నన్ను భజింపకున్నారు. (గీత : 16–20 చూ:)
వ్యాఖ్య:–
గత శ్లోకంలో “నన్ను శరణు కోరినవారు మాయను దాటుతారు” అని దేవుడు చెప్పారు. మరి అందరూ దేవుడిని శరణు కోరుతారా? అంటే.. “కోరరు” అనే సమాధానం ఇక్కడ ఉంది.
కేవలం నాలుగు రకాల మనుషులు దేవుడి దగ్గరకు రాలేరు. వారు ఎవరంటే:
- పాపాత్ములు: ఎప్పుడూ పాపాలు చేసేవారు.
- మూఢులు: తెలివితక్కువవారు (మూర్ఖులు).
- నరాధములు: మనుషులలో అత్యంత నీచులు.
- అసుర స్వభావులు: రాక్షస బుద్ధి కలిగినవారు.
వీరి జ్ఞానాన్ని మాయ దొంగిలిస్తుంది. అందుకే వీరు దేవుడిని చేరలేక, ఈ కష్టాల కడలిలో (సంసారంలో) కొట్టుమిట్టాడుతుంటారు.
మాయ (అజ్ఞానం) అనేది ఒక గజదొంగ లాంటిది. దాన్ని ఎప్పుడూ మన మనసులోకి రానివ్వకూడదు. ఒకవేళ అది మనసులో దూరిందంటే.. మన దగ్గరున్న జ్ఞానాన్ని, వివేకాన్ని, బుద్ధిని సర్వనాశనం చేసేస్తుంది (దొంగిలించేస్తుంది). అందుకే గీతలో “మాయ వారి జ్ఞానాన్ని ఎత్తుకుపోయింది (మాయయా పహృతజ్ఞానాః)” అని అన్నారు. మాయ లోపలికి ప్రవేశిస్తే.. మనిషిని ‘నరాధముడి’గా (నీచుడినిగా) మార్చేస్తుంది. దేవత లాంటి వాడిని కూడా రాక్షసుడిలా (దానవుడిలా), తెలివైనవాడిని మూర్ఖుడిలా మార్చేస్తుంది.
మాయ అంటే ఏదో మ్యాజిక్ కాదు. మనలోని పాపపు ఆలోచనలు, కోరికలు (కామం), కోపం (క్రోధం), ఇష్టం-ద్వేషం (రాగద్వేషాలు).. ఇవన్నీ కలిస్తేనే ‘మాయ’. కాబట్టి భక్తి, వైరాగ్యం, వివేకం అనే ఆయుధాలతో.. ఈ ‘మాయ’ అనే దొంగను మనసులోంచి తరిమికొట్టాలి. అలా చేయకపోతే మనిషి రాక్షసుడిలా, పతితుడిలా మారిపోయే ప్రమాదం ఉంది.