శ్రీ భగవానువాచ :
మయ్యాసక్తమనాః పార్థ యోగం యుంజన్ మదాశ్రయః ।
అసంశయం సమగ్రం మాం యథా జ్ఞాస్యసి తచ్ఛృణు ॥ 1
మయి, ఆసక్త మనాః, పార్థ, యోగమ్, యుంజన్, మదాశ్రయః,
అసంశయమ్, సమగ్రమ్, మామ్, యథా, జ్ఞాస్యసి, తత్, శృణు.
పార్థ = అర్జునా; మయి = నాయందు; ఆసక్త మనాః = లగ్నచిత్తుడవూ; మదాశ్రయః =నా శరణాగతుడవూ అయి; యోగమ్ = యోగాన్ని; యుంజన్ = అభ్యసిస్తూ; మామ్ = నా; సమగ్రమ్ = ఐశ్వర్యాది సంపన్నమైన పూర్ణస్వరూపాన్ని; అసంశయమ్ = నిస్సంశయంగా; యథా = ఎట్లు; జ్ఞాస్యసి = తెలిసికొనగలవో; తత్ = దానిని; శృణు = విను.
తా ॥ (పూర్వాధ్యాయాంతంలో ‘మద్గతచిత్తుడై నన్ను భజించేవాడు యోగులందరిలోనూ శ్రేష్ఠుడు’ అని చెప్పబడింది. భక్తిభాజనుడవైన నీ స్వరూపం ఎటువంటిది? అనే ప్రశ్నను అపేక్షించి, స్వస్వరూపాన్ని నిరూపిస్తూ-) శ్రీభగవానుడు పలికెను: పార్థా! సర్వవిధాల నా శరణాగతుడవై, ఎటువంటి ఫలాలను అపేక్షించకుండా నా యందు మనస్సును నిలిపి యోగాన్ని అభ్యసిస్తూ, (విభూతి బలశక్త్యైశ్వర్యాది సంపన్నమైన) నా పూర్ణస్వరూపాన్ని నిస్సంశయంగా తెలుసుకోగలిగే రీతిని చెప్పెదను విను.
వ్యాఖ్య:–
లోకంలో దేవుడి గురించి తెలిసినవారు చాలా తక్కువ మంది ఉంటారు. వారిలో కూడా… ఎలాంటి అనుమానం లేకుండా, దేవుడిని సంపూర్ణంగా (100%) తెలుసుకున్నవారు ఇంకా ఇంకా అరుదుగా ఉంటారు. అలా దేవుడిని పూర్తిగా తెలుసుకోవాలంటే, మనిషికి ముఖ్యంగా మూడు అర్హతలు ఉండాలి:
- మనసు లగ్నం: మనసు ఎప్పుడూ ఆ దేవుడి మీదే ఆసక్తితో, ప్రేమతో నిండి ఉండాలి (Attachment to God).
- ఆయనే దిక్కు: దేవుడిని మాత్రమే నమ్ముకోవాలి (ఆశ్రయించాలి). వేరే దారి లేదని శరణు కోరాలి.
- సాధన: దేవుడిని పొందేందుకు ధ్యానం, యోగం వంటి సాధనలు (Practice) చేస్తూ ఉండాలి.
మనసు సరిగ్గా ఒక టార్చిలైట్ లాంటిది. ఆ లైటును మనం బయట వైపు వేస్తే… బయట ఉన్న వస్తువులు, ప్రపంచం కనిపిస్తాయి. అదే లైటును లోపలి వైపు (అంతర్ముఖంగా) తిప్పుకుంటే… లోపల ఉన్న ఆత్మ/దేవుడు కనిపిస్తాడు. మనసుకు ఒక లక్షణం ఉంది. దానికి ఏది బాగా ఇష్టమో (ఆసక్తి ఉందో), దాని గురించే అది 24 గంటలూ ఆలోచిస్తూ ఉంటుంది.
- అజ్ఞానులు: వీరికి లోకంలోని శబ్దాలు, వినోదాలు, వస్తువుల మీద ఆసక్తి ఎక్కువ. అందుకే వారి మనసు ఎప్పుడూ వాటి చుట్టూనే తిరుగుతుంది. కాబట్టి వారు దేవుడిని చూడలేరు.
- జ్ఞానులు: వీరు తెలివైనవారు. వీరు తమ మనసు అనే టార్చిలైట్ ను దేవుడి వైపు తిప్పుతారు. దేవుడిని అనుభవించి, గొప్ప ఆనందాన్ని (పరమానందాన్ని) పొందుతారు.
కాబట్టి, జ్ఞానుల లాగా మనం కూడా శాశ్వతంగా ఉండే దేవుడినే నమ్ముకోవాలి (ఆశ్రయించాలి). అంతేకానీ, ఈ రోజు ఉండి రేపు పోయే ప్రపంచాన్ని, వస్తువులను నమ్ముకోకూడదు. వాటిని నమ్ముకుంటే… మళ్ళీ మళ్ళీ పుట్టడం, చావడం, కష్టాలు పడటం (జన్మదుఃఖాలు) తప్పవు. అందుకే శ్రీకృష్ణుడు ‘మయ్యాసక్తమనాః’ (నా మీదే మనసు లగ్నం చెయ్యి), ‘మదాశ్రయః’ (నన్నే ఆశ్రయించు) అని చెప్పి, మనల్ని దేవుడి వైపు రమ్మని ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
“అర్జునా! నా మీద మనసు లగ్నం చేసి (ఆసక్తి), నన్నే పూర్తిగా నమ్ముకుని (ఆశ్రయించి), యోగాన్ని అభ్యాసం చేస్తూ (ధ్యానం చేస్తూ)… నన్ను నువ్వు ఎలా తెలుసుకోగలవో చెబుతాను విను” అని శ్రీకృష్ణుడు అన్నారు. ఈ మాటను బట్టి మనకు ఒక విషయం స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది: మనం దేవుడిని పూర్తిగా తెలుసుకోవాలంటే (దీన్నే జ్ఞానయోగం అంటారు)… దానికి రెండు విషయాలు కచ్చితంగా సాయం చేస్తాయి:
- భక్తియోగం: దేవుడి మీద ప్రేమ/ఆసక్తి ఉండటం.
- ధ్యానయోగం: ఏకాగ్రతతో సాధన చేయడం.
అంటే, కేవలం పుస్తకాలు చదివితే జ్ఞానం రాదు. భక్తి, ధ్యానం అనేవి జ్ఞానానికి పునాదులు (Support/Complimentary Systems) లాంటివి.
చాలామంది ‘మాకు అసలు దేవుడి తత్వం (God’s essence) అర్థం కావడం లేదు, మాకు తెలియడం లేదు’ అని అడుగుతుంటారు. దానికి సమాధానం ఈ శ్లోకంలో ఉంది. దేవుడు అందరికీ అర్థం కాడు. ఆయన తెలియాలంటే మనిషికి ముఖ్యంగా మూడు యోగ్యతలు (Qualifications) ఉండాలి:
- ఆసక్తి: మనసు పూర్తిగా దేవుడి మీదే లగ్నం అయి ఉండాలి (Attachment).
- నమ్మకం: దేవుడిని మాత్రమే ఆశ్రయించాలి (Surrender).
- సాధన: ధ్యానం వంటి యోగ సాధనలు చేస్తూ ఉండాలి (Practice).
ఎవరికైతే ఈ మూడు అర్హతలు ఉంటాయో… వారికి మాత్రమే దేవుడి గురించి విజ్ఞానం కలుగుతుంది, అలాగే దేవుడిని మనసులో అనుభవించే శక్తి (అనుభూతి) కలుగుతుంది.