యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర సర్వం చ మయి పశ్యతి ।
తస్యాహం న ప్రణశ్యామి స చ మే న ప్రణశ్యతి ॥ 30
యః, మామ్, పశ్యతి, సర్వత్ర, సర్వమ్, చ, మయి, పశ్యతి,
తస్య, అహమ్, న, ప్రణశ్యామి, సః, చ, మే, న, ప్రణశ్యతి.
యః = ఎవడు; సర్వత్ర = సర్వభూతాలలో; మామ్ = నన్ను; పశ్యతి = చూస్తాడో; మయి చ = మరియు, నాలో; సర్వమ్ = జగత్తునంతా, భూతాలన్నిటిని; పశ్యతి = చూస్తాడో; అహమ్ = నేను; తస్య = వానికి; న ప్రణశ్యామి = అదృశ్యుణ్ణి కాను; సః చ = మరియు, అతడు; మే = నాకు; న ప్రణశ్యతి = పరోక్షుడు కాడు. తా ॥ సర్వభూతాలలో నన్ను దర్శించేవాడూ, నాలో సర్వభూతాలనూ చూసేవాడూ అయిన పురుషునికి నేను అదృశ్యుడను కాను; అతడు నాకు అదృశ్యుడు కాడు. (ప్రత్యక్షుడనై కృపాదృష్టితో అతనిని అనుగ్రహిస్తాను)
వ్యాఖ్య:-
శ్రీకృష్ణ భగవంతుడు అందరి జీవులలో ఆత్మ రూపంలో ఉన్నాడు. కాబట్టి, కిందటి శ్లోకంలో చెప్పిన యోగి (అందరినీ సమానంగా చూసేవాడు) అన్ని ప్రాణులలో కృష్ణుడిని (భగవంతుడిని) చూస్తాడు; అలాగే కృష్ణుడిలో సమస్త ప్రాణులను చూస్తాడు. ఇలా ఎవరైతే అన్ని ప్రాణులను భగవంతుడిలోనూ, భగవంతుడిని అన్ని ప్రాణులలోనూ చూస్తారో… వారికి ఇక దేవుడు కనిపించకుండా ఎలా ఉంటాడు? (ఎప్పుడూ తోడుగానే ఉంటాడు). ఇక్కడ ‘కనిపించడం’ లేదా ‘చూడటం’ అంటే కళ్లతో ఏదో ఒక వస్తువును చూసినట్లు కాదు. దానర్థం ‘సాక్షాత్కారం’ లేదా ‘అనుభూతి’ పొందడం. ఒకసారి జీవుడు పరమాత్మలో లీనమైపోయాక, ఇక వారిద్దరూ వేరు కాదు… ఒకే చైతన్యంగా మారిపోతారు. అలాంటప్పుడు ఇక ఒకరికి ఒకరు తెలియకుండా ఎలా ఉంటారు? (అంటే దేవుడు ఎప్పటికీ అతనికి దూరమవ్వడు ).
భగవంతుడి అనుగ్రహం ఎవరి మీద ఉంటుంది? అనే ప్రశ్నకు ఇక్కడ సమాధానం దొరుకుతుంది. ఎవరైతే సమస్త ప్రాణులలో దేవుడిని, అలాగే దేవుడిలో సమస్త ప్రాణులను చూస్తారో… వాళ్ల మీదే భగవంతుడి పూర్తి దయ ఉంటుంది. ఎందుకంటే ‘అతను నాకు ఎప్పుడూ కనబడకుండా పోడు (నాకు దూరమవ్వడు)’ అని భగవంతుడే స్వయంగా చెప్పాడు. అంటే ఆ భక్తుడు దేవుడి దృష్టిలో పడ్డాడని, దేవుడికి అత్యంత ఇష్టమైనవాడని అర్థం. అందరూ దేవుడి పిల్లలే అయినప్పటికీ, తనను ఆశ్రయించిన వారిని ఆయన ఇంకా ఎక్కువగా ప్రేమిస్తాడు. వాళ్లే దేవుడి దృష్టిని ఎక్కువగా ఆకర్షిస్తారు. నిజంగా వాళ్లు ఎంత అదృష్టవంతులో కదా! వాళ్ల జన్మ ధన్యమైనట్లే. ఈ లోకంలో చిన్న చిన్న అధికారుల మెప్పు కోసం నానా కష్టాలు (అగచాట్లు) పడే బదులు… భక్తి, వైరాగ్యం, ధ్యానం ద్వారా ఆ జగన్నాథుడి దృష్టిలో పడటం ఎంతో మేలు. మరి ఆ దేవుడి కరుణాకటాక్షాలు మనకు ఎలా దొరుకుతాయి? దానికి మార్గం ఒక్కటే: ధ్యానం ద్వారా అన్ని ప్రాణుల్లో పరమాత్మను, పరమాత్మలో అన్ని ప్రాణులను చూసే అనుభవాన్ని సంపాదించుకుంటే చాలు. అప్పుడు భగవంతుడి కృప వాళ్లపై వర్షంలా కురుస్తుంది. అలా కాకుండా మనుషుల మధ్య తేడాలు చూసేవాళ్లకు (భేదబుద్ధి ఉన్నవాళ్లకు) ఆ దయ ఎప్పటికీ దొరకదు.
ఈ శ్లోకంలో ‘యః’ (ఎవరైతే) అనే పదాన్ని వాడటం మనం ప్రత్యేకంగా గమనించాలి. దీని అర్థం ‘ఎవరైనా సరే’ అని. అంటే ఎవరైతే ఈ విధంగా సాధన చేస్తారో, వాళ్లు కచ్చితంగా భగవంతుడి అనుగ్రహం అనే గొప్ప ఫలితాన్ని పొందుతారు. ఇక్కడ జాతి, మతం, కులం అనే తేడాలు అస్సలు లేవు. ఎవరైనా సరే అర్హులే.
“ఒక మఠం సాధువుని దుష్టుడు ఒకడు కొట్టాడు. సాధువు స్పృహతప్పి పడిపోయాడు. స్పృహ తెప్పించాక, ‘స్వామీ, ఇప్పుడు మీతో పాలు త్రాగిస్తున్న దెవరు?’ అని అడిగినప్పుడు ఆ సాధువు, ‘ఎవరు కొట్టాడో ఆతడే ఇప్పుడు పాలు త్రాగిస్తున్నాడు’ అన్నాడు. (మూలం: శ్రీ రామకృష్ణ కథామృతం)
నామదేవ్ అమ్వంధ్య అనే గ్రామానికి వెళ్లాడు. అక్కడున్న ఆలయంలో గురువును చూశాడు. నేల మీద పడుకుని తన కాళ్లను శివలింగంపై పెట్టిన వ్యక్తిని చూశాడు. ఇతడేమి గురువనుకున్నాడు. ఈశ్వరలింగంపై నుండి కాలు తొలగించమని అన్నాడు. అందుకు గురువు ‘నేను వృద్ధుణ్ణి, కాళ్లు కదపలేని స్థితిలో ఉన్నాను, ఈశ్వర లింగం లేని చోట నా కాళ్ళను పెట్టు’ అని విసోబా అన్నాడు. నామదేవ్ విసోబా కాళ్ళను మరొక చోట పెట్టగా అక్కడా ఈశ్వర లింగం ప్రత్యక్ష మైంది. ఇలా అన్నివైపులా పెట్టి చూశాడు, పెట్టిన ప్రతిచోటా శివలింగం ప్రత్యక్షమౌతోంది. (నానక్ జీవితంలో కూడా ఇటువంటి సంఘటన జరిగింది) నామదేవ్కు అప్పుడు అర్థమయ్యింది. చర-అచర వస్తు ప్రపంచంలో దృశ్య-అదృశ్య పదార్థాలలో అన్నింటా, అంతటా ఆ పరమేశ్వరుడే ఉన్నట్లు, ఆ విరాట్మూర్తిని ఆరాధించాలనే జ్ఞానం అతనికి కలిగింది. అప్పుడు విసోబా, తాను జ్ఞానదేవ్ నుండి అధ్యాత్మ విద్యోపదేశం పొందానని చెప్పి, నామదేవ్ శిరస్సుపై చేతులుంచి ఆశీర్వదించాడు.
—
నామదేవుడు ఒకనాడు రొట్టెను తినే సందర్భంలో ఒక కుక్క చొరబడి రొట్టెను లాక్కొని పోయింది. పాండురంగడే ఆ రూపంలో వచ్చాడని భావించి, వెంటనే నేతి గిన్నెను తీసుకుని ‘వట్టి రొట్టెను ఎలా తింటావయ్యా! నేతిలో ముంచి ఆరగించవయ్యా’ అంటూ నామదేవ్ పరుగెత్తిన ఘట్టం భక్తచరిత్రలోనే అపూర్వం. ఇలా అన్ని జీవులలో రంగణ్ణే దర్శించాడు.
పవహారి బాబా (Pavahari Baba) మరియు దొంగకు సంబంధించిన ప్రసిద్ధ కథ తెలుగులో ఉంది. ఇది స్వామి వివేకానంద తరచూ చెప్పే ఒక ఆసక్తికరమైన సంఘటన.
ఉత్తర ప్రదేశ్లోని ఘాజీపూర్లో ‘పవహారి బాబా’ అనే ఒక గొప్ప యోగి ఉండేవారు. ఆయన చాలా విచిత్రమైన జీవితాన్ని గడిపేవారు. ఆయన ఒక భూగర్భ గుహలో నివసిస్తూ, కఠినమైన తపస్సు చేసేవారు. ఆయన వద్ద కొన్ని వెండి పాత్రలు, పూజా సామాగ్రి తప్ప విలువైన సంపద ఏమీ ఉండేది కాదు.
ఒకరోజు అర్ధరాత్రి వేళ, ఒక దొంగ బాబా ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించాడు. ఆ సమయంలో పవహారి బాబా గాఢ నిద్రలో లేరు, ధ్యానంలో ఉన్నారు. దొంగ మెల్లగా బాబా దగ్గర ఉన్న కొన్ని పాత్రలను, సామాగ్రిని మూట కట్టుకున్నాడు. ఇంతలో బాబా కళ్లు తెరిచారు. బాబాను చూడగానే దొంగ భయంతో వణికిపోయాడు. తాను దొరికిపోయానని, బాబా తనను పట్టుకుని శిక్షిస్తారని భయపడి, దొంగిలించిన మూటను అక్కడే పడేసి పరుగు లంకించుకున్నాడు.
కానీ అక్కడ ఒక అద్భుతం జరిగింది. పవహారి బాబా ఆ మూటను చేతిలోకి తీసుకుని, దొంగ వెనుక పరుగెత్తడం మొదలుపెట్టారు. దొంగ ప్రాణభయంతో ఇంకా వేగంగా పరిగెత్తాడు. బాబా కూడా వదలకుండా అతని వెంటే వెళ్లారు. చివరకు కొంత దూరం వెళ్ళాక, బాబా ఆ దొంగను పట్టుకున్నారు.
దొంగ భయంతో బిగుసుకుపోయాడు. బాబా తనను కొడతారని అనుకున్నాడు. కానీ, బాబా ఆ దొంగ కాళ్లపై పడి, చేతులు జోడించి ఇలా అన్నారు:
“నారాయణా (భగవంతుడా)! ఈ సామాగ్రి కోసమే కదా నీవు వచ్చావు? నన్ను క్షమించు, నా వల్ల నీకు శ్రమ కలిగింది. ఇవి నీవే, దయచేసి వీటిని స్వీకరించు.”
బాబా దృష్టిలో ప్రతి జీవిలోనూ దేవుడు (నారాయణుడు) ఉంటాడు. అందుకే ఆయన దొంగను కూడా దేవుడి రూపంగానే భావించారు.
ఆ దొంగ ఈ మాటలు విని షాక్కు గురయ్యాడు. ఒక సన్యాసి, తన ఇంటికి కన్నం వేయడానికి వచ్చిన దొంగ పట్ల ఇంత ప్రేమను, గౌరవాన్ని చూపించడం అతని హృదయాన్ని కదిలించింది. ఆ క్షణమే అతనిలో పరివర్తన వచ్చింది. అతను తన తప్పును తెలుసుకుని, దొంగతనాలు మానేసి, పవహారి బాబాకు శిష్యుడిగా మారిపోయాడు. తర్వాతి కాలంలో అతను కూడా ఒక గొప్ప సాధువుగా మారాడు.
కొన్నేళ్ల తర్వాత, స్వామి వివేకానంద హిమాలయాల్లో పర్యటిస్తున్నప్పుడు ఒక సాధువును కలిశారు. ఆ సాధువు వివేకానందతో, “నేను ఒకప్పుడు పవహారి బాబా ఆశ్రమానికి దొంగతనానికి వెళ్ళినవాడిని. ఆయన చూపిన ప్రేమ నన్ను మనిషిగా, ఆపై సాధువుగా మార్చింది,” అని తన గతాన్ని వివరించాడు.
కథలోని నీతి (Moral):
మనుషులను శిక్షించడం ద్వారా కంటే, ప్రేమ మరియు క్షమ ద్వారా శాశ్వతంగా మార్చవచ్చు. నిజమైన జ్ఞాని అందరిలోనూ దేవుణ్ణి చూస్తాడు.
భక్తుడు: ‘మీరు మాలో దైవాన్ని చూస్తారా?’
జిల్లెళ్ళమూడి అమ్మ: “మీ ‘లో’ కాదు, మీరుగా.”