యుంజన్నేవం సదాత్మానం యోగీ విగతకల్మషః ।
సుఖేన బ్రహ్మసంస్పర్శం అత్యంతం సుఖమశ్నుతే ॥ 28
యుంజన్, ఏవమ్, సదా, ఆత్మానమ్, యోగీ, విగతకల్మషః,
సుఖేన, బ్రహ్మసంస్పర్శమ్, అత్యంతమ్, సుఖమ్, అశ్నుతే.
ఏవమ్ = ఈ విధంగా; ఆత్మానమ్ = మనస్సును; సదా = సర్వదా; యుంజన్ = యోగస్థమొనర్చి; విగత కల్మషః = కల్మషరహితుడైన; యోగీ = యోగి; సుఖేన = అనాయాసంగా; బ్రహ్మ సంస్పర్శమ్ = బ్రహ్మాన్ని అనుభూతి చేసుకుని; అత్యంతమ్ = నిరతిశయమైన; సుఖమ్ = సుఖాన్ని; అశ్నుతే = పొందుతాడు.
తా ॥ ఈ రీతిగా మనస్సును సర్వదా యోగయుక్తమొనర్చి కల్మషరహితుడైన యోగియే అనాయాసంగా బ్రహ్మానుభూతి చేత కలిగే అత్యంతిక శాంతిని (మోక్షాన్ని) పొందుతున్నాడు.
వ్యాఖ్య:-
బ్రహ్మానందం (మోక్షం) సులభంగా దొరకాలంటే ఏం చేయాలో ఇక్కడ ఉపాయం చెబుతున్నారు. చాలామంది తరచుగా అడిగే ప్రశ్న ఇదే – “మోక్షం ఈజీగా రావాలంటే ఏంటి మార్గం?” అని. దానికి భగవంతుడే ఈ శ్లోకంలో సమాధానం ఇచ్చారు. మోక్షం సులభంగా దొరకాలంటే రెండు పనులు (సాధనలు) చేయాలి:
- మనసులో ఉన్న పాపాలను, చెడ్డ గుణాలను, కోరికలను, కోపాన్ని పోగొట్టుకోవాలి.
- మనసును ఎప్పుడూ ఆత్మలోనే లీనం చేస్తూ ఉండాలి (అంటే ఎప్పుడూ ఆత్మధ్యానంలో ఉండాలి).
అన్నింటికంటే ముందుగా మనసులో ఉన్న కల్మషం (దోషం) పోవాలి. భగవద్గీతలో కృష్ణుడు పదే పదే ఈ విషయం మీదే హెచ్చరిస్తున్నాడు. ఎందుకంటే, మలినం నిండిన మనసులో ఆత్మజ్ఞానం పుట్టదు. కల్మషం ఉన్న మనసు ఆత్మలో కలవలేదు. బయటి ప్రపంచం మీద కోరికలు, పాపాలు ఉన్న మనసు… ఆత్మకు పూర్తిగా విరుద్ధంగా ఉంటుంది. అందుకే అది ఆత్మలో కలవదు. కాబట్టి ప్రయత్నం చేసి ఆ దోషాలను తొలగించి, మనసును స్వచ్ఛంగా మార్చుకుంటే, అప్పుడు అది ఆత్మలో దానంతట అదే లీనమైపోతుంది.
ఈ శ్లోకంలో రెండు విషయాలు తప్పనిసరి అని చెప్పారు:
- పాత వాసనలు (కోరికల ముద్రలు) పోవాలి.
- ఆత్మ గురించి ఆలోచన (ధ్యానం) ఉండాలి.
ఒకపక్క మనసును శుభ్రం చేసుకుంటూనే, మరోపక్క ఆత్మచింతన చేస్తూ మనసును ఆత్మలో కలిపే ప్రయత్నం చేస్తూ ఉండాలి.
ఈ ప్రయత్నం ఏదో ఒకప్పుడు చేస్తే సరిపోదు, ఎప్పుడూ చేస్తూనే ఉండాలి అని చెప్పడానికే ఇక్కడ ‘సదా’ (ఎల్లప్పుడూ) అనే పదాన్ని వాడారు. అలా చేస్తే మనిషి చాలా సులభంగా బ్రహ్మానుభూతిని పొంది, ఆ పరమానందాన్ని సొంతం చేసుకోగలడు. పైన చెప్పిన సాధనలు చేసేవారికి బ్రహ్మసాక్షాత్కారం చాలా ఈజీగా దొరుకుతుంది; కానీ ఆ సాధన చేయని వారికి ఎంత కష్టపడినా అది దొరకదు.
‘బ్రహ్మసంస్పర్శం’ అని చెప్పడం వల్ల, యోగి సాక్షాత్తు పరమాత్మను తాకగలడు అని స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది. ఈ ప్రపంచంలో విషయభోగాల్లో మునిగిపోయే వ్యక్తి గానీ, కంటికి కనిపించే ఏ వస్తువు గానీ బ్రహ్మాన్ని తాకలేవు. ఎందుకంటే, అసత్యమైన వస్తువు సత్యమైన దాన్ని ఎలా తాకగలదు? కలలో కనిపించే వస్తువు మేల్కొని ఉన్నవాడిని తాకగలదా? లేదు కదా.
కేవలం స్వచ్ఛమైన మనసుతో ఆత్మధ్యానం చేసేవాడు మాత్రమే బ్రహ్మాన్ని (ఆత్మను) తాకగలడు, అందులో లీనం కాగలడు. అప్పుడు అతనికి కలిగే సుఖం అంతా ఇంతా కాదు. ‘భూమా’ అంటే అనంతమైనది; ఆ సుఖం అనంతంగా ఉంటుంది, అల్పమైన విషయాల్లో ఆ సుఖం ఉండదు అని ఉపనిషత్తులు (ఛాందోగ్యం 7.23.1) చెబుతున్నాయి. అందుకే ఆ ఆత్మసుఖాన్ని ఇక్కడ ‘అత్యంత సుఖం’ అని వర్ణించారు. బ్రహ్మలోకంలో ఉండే హిరణ్యగర్భుని సుఖం కూడా, ఈ ఆత్మానందమనే మహా సముద్రం ముందు ఒక చిన్న నీటిబొట్టు లాంటిదే అని ఉపనిషత్తులు ఘోషించి చెబుతున్నాయి. పైన చెప్పిన ప్రయత్నం గనక చేస్తే, ఎవరైనా సరే ఆ ఆత్మానందాన్ని పొందవచ్చు… అది కూడా ఈ జన్మలోనే.