వీతరాగభయక్రోధాః మన్మయా మాముపాశ్రితాః ।
బహవో జ్ఞానతపసా పూతా మద్భావమాగతాః ॥ 10
వీతరాగ భయక్రోధాః, మన్మయాః, మామ్, ఉపాశ్రితాః,
బహవః, జ్ఞాన తపసా, పూతాః, మద్భావమ్, ఆగతాః.
వీత రాగ భయ క్రోధాః = ఆసక్తి, భయం, కోపం వీడినవారూ; మన్మయాః = నన్నే భావించేవారూ; మామ్ = నన్ను; ఉపాశ్రితాః = ఆశ్రయించినవారూ; బహవః = పెక్కుమంది; జ్ఞానతపసా = పరమాత్మ జ్ఞానమనే తపస్సు చేత; పూతాః = శుద్ధులై; మద్భావమ్ = నా స్వరూపాన్ని; ఆగతాః = పొందారు.
తా ॥ (జన్మకర్మలను ఎరిగితే ఈశ్వరుణ్ణి పొందుతారు అని చెప్పబడింది. దాని క్రమం చెప్పబడుతోంది – నేను శుద్ధ సత్త్వావతారాలను దాల్చి, ధర్మపాలన చేస్తానని గ్రహించి నా పరమకారుణ్యాన్ని ఎరిగి) ఆసక్తిని, భయాన్ని, కోపాన్ని వీడి; నాయందు సమాహిత చిత్తులై, నన్ను శరణుజొచ్చిన వ్యక్తులు పెక్కుమంది ఆత్మజ్ఞానమనే తపస్సు చేత శుద్ధులై నా స్వరూపాన్ని పొందారు. (ఒక్క చైతన్యమే ఉపాధిభేదంతో ఈశ్వరుడూ, జీవుడూ కూడా. ఈశ్వరప్రసాదంతో జీవుని అజ్ఞానం తొలగితే శుద్ధ చైతన్యమే అవుతాడు.)
వ్యాఖ్య:-
ఈ ‘జ్ఞానయోగం’ అనే అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుడు జ్ఞానాన్ని రకరకాలుగా వర్ణించారు. జ్ఞానం అనేది ఒక తపస్సు లాంటిది, ఒక యజ్ఞం లాంటిది, ఒక అగ్ని లాంటిది, దాటించే పడవ లాంటిది, మరియు తెగనరికే కత్తి లాంటిది అని అనేక పోలికలు చెప్పారు. ప్రపంచంలో రకరకాల తపస్సులు ఉన్నాయి. కానీ వాటన్నింటిలో ‘జ్ఞాన తపస్సు’ చాలా గొప్పది. నీళ్లు మన శరీరం మీదున్న మురికిని ఎలా కడిగేస్తాయో, అలాగే ఈ ‘జ్ఞాన తపస్సు’ అనేది మన మనసులో ఎన్నో జన్మల నుంచి పేరుకుపోయిన పాపాలను కడిగేసి, మనసును అద్దంలా స్వచ్ఛంగా మారుస్తుంది. అందుకే శ్లోకంలో ‘పూతాః’ (పవిత్రులై) అనే మాట వాడారు. మోక్షం కావాలంటే మనసులో ఈ స్వచ్ఛత ఉండటం చాలా అవసరం.
జ్ఞాన తపస్సు అంటే ఏమిటి? దీనిలో మూడు ముఖ్యమైన లక్షణాలు ఉంటాయి:
- రాగద్వేషాలు (అమితమైన ఇష్టం), భయం మరియు కోపం లేకుండా ఉండటం.
- ఎప్పుడూ దేవుడి ధ్యానంలోనే మునిగిపోయి (తన్మయత్వంతో) ఉండటం.
- పూర్తిగా భగవంతుడిని నమ్ముకుని ఆశ్రయించడం.
ఈ జ్ఞాన తపస్సు చేస్తే రెండు గొప్ప ఫలితాలు దక్కుతాయని ఈ శ్లోకంలో చెప్పారు:
- చిత్తశుద్ధి: మనసులోని మలినాలన్నీ పోయి స్వచ్ఛంగా మారుతుంది.
- పరమాత్మ ప్రాప్తి: సాక్షాత్తు భగవంతుడు లభిస్తాడు.
“వీతరాగభయక్రోధాః” – జ్ఞాన సాధనలో మనం చేయాల్సిన మొట్టమొదటి పని—రాగం (కోరిక), భయం, క్రోధం (కోపం) అనే మూడింటిని వదిలేయడం. సాధన చేసేవారికి ఈ మూడు చాలా ప్రమాదకరమైనవి. అందుకే గట్టిగా ప్రయత్నించి మరీ ఈ మూడు దుర్గుణాలను మనసులో నుండి తీసేయాలి. వాటిని పోగొట్టుకోవడానికి ఉపాయం కూడా వెంటనే చెప్పారు.
- మన్మయా: ఎప్పుడూ భగవంతుని గురించే ఆలోచిస్తూ ఆయనలో లీనమవ్వడం.
- మాముపాశ్రితా: భగవంతుని పూర్తిగా నమ్మి ఆశ్రయించడం.
రెండు పనులు ఒకేసారి చేయాలి: ఇక్కడ రెండు ముఖ్యమైన విషయాలు ఉన్నాయి:
- వాసనాక్షయం: కోరిక, కోపం, భయం లాంటి పాత అలవాట్లను (వాసనలను) పోగొట్టుకోవడం.
- తత్త్వజ్ఞానం: దేవుడిని తెలుసుకుని ఆయనను ఆశ్రయించడం.
ఈ రెండూ ఒకదానికొకటి సహాయం చేసుకుంటాయి. దేవుడి మీద ధ్యానం పెరిగితే చెడ్డ గుణాలు పోతాయి; చెడ్డ గుణాలు పోతే ధ్యానం బాగా కుదురుతుంది. కాబట్టి సాధకులు ఈ రెండింటినీ (దుర్గుణాలను వదలడం + దేవుడిని తలచుకోవడం) ఒకేసారి సాధన చేస్తూ ఉండాలి.
“బహవః” – ఇప్పటివరకూ చాలామంది ఈ ‘జ్ఞాన తపస్సు’ చేసి పవిత్రులయ్యారు మరియు దేవుడిలో ఐక్యమయ్యారు (మోక్షం పొందారు). చాలామంది ఇలా సాధించారని చెప్పడమే… ఈ మార్గం ఎంత గొప్పదో, ఎంత శక్తివంతమైనదో చెప్పడానికి మనకు దొరికిన ‘ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం’ (Direct Proof). పూర్వం ఎంతోమంది ఈ దారిలో నడిచి ముక్తిని పొందారు కాబట్టి… ఇప్పుడున్న వాళ్లు, భవిష్యత్తులో రాబోయే వాళ్లు కూడా కచ్చితంగా దీన్ని సాధించగలరు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇది అందరికీ సాధ్యమయ్యే పనే. కాబట్టి, ‘ముముక్షువులు’ (అంటే మోక్షం కావాలని బలంగా కోరుకునేవారు) ఎవరైనా సరే, సంకోచించకుండా ఈ సాధనలను ఆచరించాలి. తద్వారా తమ జీవితాన్ని బాగుచేసుకుని (శ్రేయస్సు పొంది) తరించాలి.
ఈ శ్లోకంలోని 3 ముఖ్యమైన విషయాలు:
- మనసు స్వచ్ఛంగా ఉండాలి: భగవంతుడిని చేరాలంటే లేదా ఆయన స్వరూపాన్ని పొందాలంటే.. మనసు (హృదయం) పవిత్రంగా, నిర్మలంగా ఉండటం చాలా ముఖ్యం.
- అది ఎలా సాధ్యం?: మనసు అలా స్వచ్ఛంగా మారాలంటే ‘జ్ఞాన తపస్సు’ చేయడం తప్పనిసరి.
- జ్ఞాన తపస్సు అంటే ఏమిటి?: ఇందులో మూడు ప్రధాన లక్షణాలు ఉంటాయి:
- కోరిక (కామం), కోపం (క్రోధం), భయం అనేవి లేకుండా ఉండటం.
- పూర్తిగా దేవుడి ధ్యానంలోనే లీనమైపోవడం (తన్మయత్వం).
- దేవుడినే దిక్కుగా నమ్మి ఆశ్రయించడం.