యే మే మతమిదం నిత్యం అనుతిష్ఠంతి మానవాః ।
శ్రద్ధావంతోఽనసూయంతో ముచ్యంతే తేఽపి కర్మభిః ॥ 31
యే, మే, మతమ్, ఇదం, నిత్యమ్, అనుతిష్ఠంతి, మానవాః,
శ్రద్ధావంతః, అనసూయంతః, ముచ్యంతే, తే, అపి, కర్మభిః.
యే = ఏ; మానవాః = మనుష్యులు; శ్రద్ధావంతః = శ్రద్ధాయుక్తులూ; అనసూయంతః = అసూయ లేనివారై; మే ఇదమ్ = నా ఈ; మతమ్ = సిద్ధాంతాన్ని; నిత్యమ్ = సర్వదా; అనుతిష్ఠంతి = ఆచరిస్తారో; తే అపి = వారు కూడా; కర్మభిః = కర్మల నుండి; ముచ్యంతే = విడువబడుతున్నారు.
తా ॥ ఏ మానవులు శ్రద్ధావంతులూ, అసూయా* రహితులూ అయి నా ఈ మతాన్ని సర్వదా అనుష్ఠిస్తారో, అట్టివారు కూడా (ధర్మాధర్మ రూప కర్మలలో ఉండే) కర్తృత్వబుద్ధి అనే బంధం నుండి ముక్తులవుతారు. (గీత. 18–5, 7 చూ:)
వ్యాఖ్య:-
పైన చెప్పుకున్నట్లుగా, ఫలితాన్ని ఆశించకుండా చేసే పనుల (నిష్కామ కర్మ) ద్వారా మనిషి తన కర్మ బంధాలను తెంచుకోగలడు. దీన్ని బట్టి మనకు అర్థమయ్యేది ఏంటంటే… సరిగ్గా అర్థం చేసుకుని చేస్తే, మనం చేసే పనే ఆ కర్మ బంధాలను పోగొడుతుంది (ముల్లును ముల్లుతోనే తీసినట్లు). జ్ఞానయోగులు ఎలాగైతే కర్మ బంధాల నుండి విముక్తి పొందుతారో, కర్మయోగులు కూడా ఆసక్తి లేకుండా పనులు చేయడం ద్వారా అదే విముక్తిని పొందుతారు. (దీని అంతరార్థం ఏంటంటే: ఫలితం ఆశించకుండా పని చేస్తే మనసు శుద్ధి అవుతుంది. ఆ శుద్ధి వల్ల జ్ఞానం కలుగుతుంది. ఆ జ్ఞానమే చివరికి మోక్షాన్ని ఇస్తుంది).
శ్లోకంలో “నిత్యం” అని చెప్పడం వల్ల.. ఈ మంచి పద్ధతిని ఏదో ఒక సమయంలొ పాటిస్తే సరిపోదు. మనం ప్రతిరోజూ చేసే అన్ని పనుల్లోనూ ఈ ‘అనాసక్తిని’ (ఫలితం ఆశించకుండా ఉండటాన్ని) పాటించాలని అర్థమవుతోంది. అయితే, ఈ సాధన చేసేటప్పుడు రెండు సుగుణాలు చాలా ముఖ్యం. అవి:
- శ్రద్ధ (నమ్మకం/ఏకాగ్రత)
- అసూయ లేకపోవడం
ఏ వస్తువు మీదనైనా, ఏ వాక్యం మీదనైనా, లేదా ఏ వ్యక్తి మీదనైనా మనకు ఎంతెంత శ్రద్ధ, నమ్మకం ఉంటాయో.. అంత గొప్ప ఫలితాన్ని మనం పొందుతాం. అసూయ అనేది మొక్కను తినేసే ‘వేరుపురుగు’ లాంటిది. అది మనిషిలోని శక్తిని తినేస్తుంది. ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో ఇదే అతిపెద్ద శత్రువు. పాలల్లో ఒక్క విషపు బొట్టు పడితే పాలన్నీ ఎలా పాడవుతాయో.. సాధకుడు ఎంతో కష్టపడి సంపాదించుకున్న మంచి గుణాలన్నింటినీ ఈ అసూయ ఒక్క క్షణంలో బూడిద చేసేస్తుంది. ఈ ప్రమాదాన్ని గుర్తించే భగవంతుడు సాధకులందరికీ ముందుగానే హెచ్చరిక చేశారు. శ్రద్ధను దగ్గరకు తీసుకోవాలి. అసూయను తరిమికొట్టాలి. ఈ రెండూ పాటిస్తూ, ఫలితం మీద ఆశ లేకుండా కర్మక్షేత్రంలో (పనిలో) దిగితే.. ఎంత పని చేసినా సరే మనిషికి కర్మ బంధాలు అంటుకోవు.
పని చేస్తూనే బంధాల నుండి ఎలా తప్పించుకోవాలో ఇక్కడ చాలా చక్కగా నిరూపించారు. మనం చేసే పనిని దేవుడికి అర్పించడం వల్ల లేదా ఫలితాన్ని ఆశించకుండా చేయడం వల్ల.. ఆ కర్మలో ఉండే ‘బంధం అనే విషం’ విరిగిపోతుంది. అప్పుడు ఆ కర్మ కూడా ‘నైష్కర్మ్యం’ (మోక్షానికి దారితీసే పని)గా మారిపోతుంది.
‘అపి’ (కూడా) అనే పదాన్ని వాడటం ద్వారా – సామాన్య ప్రజలే ఈ పద్ధతిలో తరించిపోతున్నప్పుడు, ఇక అర్జునుడికి అది ఇంకా చాలా సులభం అని చెప్పినట్లయింది.