న బుద్ధిభేదం జనయేత్ అజ్ఞానాం కర్మసంగినామ్ ।
యోజయేత్ సర్వకర్మాణి విద్వాన్ యుక్తః సమాచరన్ ॥ 26
న, బుద్ధిభేదమ్, జనయేత్, అజ్ఞానామ్, కర్మసంగినామ్,
యోజయేత్, సర్వకర్మాణి, విద్వాన్, యుక్తః, సమాచరన్.
కర్మసంగినామ్ = కర్మలలో ఆసక్తులైన; అజ్ఞానామ్ = అవివేకులకు; బుద్ధిభేదమ్ = బుద్ధి చపలాన్ని; న జనయేత్ = కలిగించనిది; విద్వాన్ = జ్ఞాని; యుక్తః = అవహితుడై; సర్వకర్మాణి = కర్మలన్నింటినీ; సమాచరన్ = అనుష్ఠిస్తూ; (వారిని) యోజయేత్ = కర్మలలో జొన్పనగును, (కర్మలను ఒనర్చునట్లు చేయునది).
తా ॥ (‘ఆత్మ అకర్త’ మొదలైన వాక్యాలను చెప్పి) అవివేకులైన కర్మాసక్తుల బుద్ధిని చలింప జేయకూడదు. తాను అప్రమత్తుడై కర్మలను ఆచరిస్తూ, వారిని కూడా కర్మలను ఒనర్చేటట్లు చేయాలి. (లేకుంటే, వారి బుద్ధి చంచలమై కర్మలను ఒనర్చకూండా ఉంటారు. కాబట్టి చిత్తశుద్ధి కలుగదు, జ్ఞానం కూడా లభించదు. ఉభయ భ్రష్టులవుతారు.)
వ్యాఖ్య:-
జ్ఞాని (తెలిసినవాడు) ఎప్పుడూ కూడా.. ఫలితం మీద ఆశతో పనులు చేసేవారి మనసును తన మాటలతో గందరగోళపరచకూడదు (కన్ఫ్యూజ్ చేయకూడదు). కేవలం తన స్వచ్ఛమైన ప్రవర్తన ద్వారానే వారిని తన దారిలోకి (నిష్కామ మార్గంలోకి) తిప్పుకోవాలి. లోకంలో చాలామందికి ‘నిష్కామ కర్మ’ (ఫలితం ఆశించని పని) గురించి తెలియదు. కానీ వాళ్లు ఏదో ఒక దేవుడి మీద నమ్మకంతో, శ్రద్ధతో.. కోరికలు కోరుకుంటూనే పనులు చేస్తుంటారు. అటువంటి వారి దగ్గరికి వెళ్లి “మీరు చేసేది తప్పు, ఇలా చేయకండి, వేరే పద్ధతి ఉంది” అని చెప్తే.. ఆ అసలు సత్యాన్ని అర్థం చేసుకునేవారు చాలా తక్కువమంది ఉంటారు. పైగా అలా చెప్పడం వల్ల.. “అయితే అసలు పనే మానేస్తాం” అని వారు మొత్తానికే కర్మలు వదిలేసే ప్రమాదం ఉంది. అప్పుడు వారు అటు ప్రాపంచికంగా, ఇటు ఆధ్యాత్మికంగా.. రెండు రకాలుగానూ చెడిపోయి (ఉభయభ్రష్టులై) అజ్ఞానంలో పడిపోతారు.
జ్ఞాని చేయాల్సింది ఇదే: కాబట్టి వారి నమ్మకాలను కదల్చకూడదు. జ్ఞాని మాత్రం:
- తాను ఆత్మస్థితిలో ఉంటూ,
- ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకుని,
- ఫలితం ఆశించకుండా పనులు (కర్మలు) చేస్తూ ఉండాలి.
ఆ జ్ఞాని పని చేసే పద్ధతిని, అతని ముఖంలోని ప్రశాంతతను సామాన్యులు ప్రత్యక్షంగా చూస్తారు. అది చూసి ప్రభావితమై, మెల్లగా వారి మనసు మార్చుకుని, వాళ్లు కూడా క్రమంగా నిష్కామ కర్మ చేయడం అలవాటు చేసుకుంటారు. ఇదే ఈ శ్లోకంలోని అసలైన భావం.
కేవలం నోటి మాటలతో చెప్పేదాని కంటే, ఆచరించి చూపించే బోధకే ఎక్కువ శక్తి ఉంటుందని ఈ శ్లోకం స్పష్టం చేస్తోంది. సభల్లో, వేదికల మీద ఇచ్చే దంచే ఉపన్యాసాల (Platform speeches) కంటే… ఎలాంటి ఆర్భాటం లేకుండా, ఏకాంతంగా, స్వార్థం లేకుండా చేసే పవిత్రమైన పనే (Silent unselfish work) చాలా గొప్పది, ప్రభావవంతమైనది. ఇది విజ్ఞాన యుగం. ప్రతిదానికీ కారణాలు, ఆధారాలు (హేతువాదం) అడిగే రోజులు. ఇలాంటి సమయంలో కేవలం మాటలతో ఎదుటివారిని మెప్పించడం గానీ, మార్చడం గానీ చాలా కష్టం. కానీ, మన ఆచరణ స్వచ్ఛంగా ఉంటే ఎంతమందినైనా మార్చవచ్చు. మనం చేసి చూపించినప్పుడే, ప్రజలకు మనం చెప్పే బోధల మీద నిజమైన నమ్మకం కలుగుతుంది.
శ్లోకంలో వాడిన “యుక్తః సమాచరన్” అనే మాటకు లోతైన అర్థం ఉంది. దీని అర్థం.. తాను యోగంతో కూడినవాడై, మనసును ఆత్మలోనే స్థిరంగా నిలుపుకుని, ఫలితాన్ని ఆశించకుండా (నిష్కామ బుద్ధితో) పనులు చేస్తూ ఉండాలి అని గ్రహించాలి. కేవలం ‘ఆచరన్’ (చేయడం) అని అనకుండా, ‘సమాచరన్’ అని ప్రత్యేకంగా వాడారు. దీని అర్థం ఏంటంటే.. మనం చేసే పని లేదా ఆచరణ ఏదో మొక్కుబడిగా కాకుండా, చాలా పవిత్రంగా, శ్రద్ధగా, పరిపూర్ణంగా ఉండాలని (Great & Holy practice) దీని ద్వారా తెలుస్తోంది.