सम्बन्ध—इस प्रकार परीक्षा करके जब यमराजने समझ लिया कि नचिकेता दृढ़ निश्चयी, परम वैराग्यवान् एवं निर्भीक है, अत: ब्रह्मविद्याका उत्तम अधिकारी है तब ब्रह्मविद्याका उपदेश आरम्भ करनेके पहले उसका महत्त्व …
Katha Upanishad 1.1.29 Hindi
यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्योयत्साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत्।योऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टोनान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते॥ २९॥ मृत्यो=हे यमराज; यस्मिन्=जिस; महति साम्पराये=महान् आश्चर्यमय …
Katha Upanishad 1.1.28 Hindi
अजीर्यताममृतानामुपेत्यजीर्यन् मर्त्य: क्वध:स्थ: प्रजानन्।अभिध्यायन् वर्णरतिप्रमोदा-नतिदीर्घे जीविते को रमेत॥ २८॥ जीर्यन् मर्त्य:=यह मनुष्य जीर्ण होनेवाला और मरणधर्मा है; प्रजानन्=इस तत्त्वको …
Katha Upanishad 1.1.27 Hindi
न वित्तेन तर्पणीयो मनुष्योलप्स्यामहे वित्तमद्राक्ष्म चेत् त्वा।जीविष्यामो यावदीशिष्यसि त्वंवरस्तु मे वरणीय: स एव॥ २७॥ मनुष्य:=मनुष्य; वित्तेन=धनसे; तर्पणीय: न=कभी भी तृप्त नहीं किया जा …
Katha Upanishad 1.1.26 Hindi
श्वोभावा मर्त्यस्य यदन्तकैतत्सर्वेन्द्रियाणां जरयन्ति तेज:।अपि सर्वं जीवितमल्पमेवतवैव वाहास्तव नृत्यगीते॥ २६॥ अन्तक=हे यमराज! (जिनका आपने वर्णन किया, वे); श्वोभावा:= क्षणभङ्गुर भोग (और …
Katha Upanishad 1.1.25 Hindi
ये ये कामा दुर्लभा मर्त्यलोकेसर्वान् कामाॸ श्छन्दत: प्रार्थयस्व।इमा रामा: सरथा: सतूर्यान हीदृशा लम्भनीया मनुष्यै:।आभिर्मत्प्रत्ताभि: परिचारयस्वनचिकेतो मरणं मानुप्राक्षी:॥ २५॥ ये ये कामा:=जो-जो …