इन्द्रियाणां पृथग्भावमुदयास्तमयौ च यत्।पृथगुत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति॥ ६॥ पृथक्=(अपने-अपने कारणसे) भिन्न-भिन्न रूपोंमें; उत्पद्यमानानाम्=उत्पन्न …
Katha Upanishad 2.3.4 Hindi
इह चेदशकद् बोद्धुं प्राक् शरीरस्य विस्रस:।तत: सर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते॥ ४॥ चेत् =यदि; शरीरस्य=शरीरका; विस्रस:=पतन होनेसे; प्राक्=पहले-पहले; इह=इस मनुष्यशरीरमें ही …
Katha Upanishad 2.3.3 Hindi
भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्य:।भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चम:॥ ३॥ * * इस भावका मन्त्र तै० उ० २। ८ के आरम्भमें आया है। अस्य भयात् =इसीके भयसे; अग्नि: तपति=अग्नि तपता …
Katha Upanishad 2.3.2 Hindi
यदिदं किं च जगत्सर्वं प्राण एजति नि:सृतम्।महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति॥ २॥ नि:सृतम्=(परब्रह्म परमेश्वरसे) निकला हुआ; इदम् यत् किं च=यह जो कुछ भी; सर्वम् जगत् =सम्पूर्ण …
Katha Upanishad 2.3.1 Hindi
ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थ: सनातन:।तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते।तस्मिँल्लोका: श्रिता: सर्वे तदु नात्येति कश्चन॥एतद्वै तत्॥ १॥ ऊर्ध्वमूल:=ऊपरकी ओर मूलवाला; अवाक्शाख:=नीचेकी ओर …
Katha Upanishad 2.2.15 Hindi
न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकंनेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्नि:।तमेव भान्तमनुभाति सर्वंतस्य भासा सर्वमिदं विभाति॥ १५॥ * * यह मन्त्र ठीक इसी प्रकार मु० उ० २। २। १० और श्वेता० उ० ६। १४ में …