तां योगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम्।अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ॥ ११॥ ताम्=उस; स्थिराम् इन्द्रियधारणाम्=इन्द्रियोंकी स्थिर धारणाको ही; योगम् …
Katha Upanishad 2.3.10 Hindi
यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह।बुद्धिश्च न विचेष्टति तामाहु: परमां गतिम्॥ १०॥ यदा=जब; मनसा सह=मनके सहित; पञ्च ज्ञानानि=पाँचों ज्ञानेन्द्रियाँ; अवतिष्ठन्ते=भलीभाँति स्थिर हो …
Katha Upanishad 2.3.9 Hindi
न संदृशे तिष्ठति रूपमस्यन चक्षुषा पश्यति कश्चनैनम्।हृदा मनीषा मनसाभिक्लृप्तोय एतद् विदुरमृतास्ते भवन्ति॥ ९॥ * * इससे मिलता-जुलता मन्त्र श्वेता० उ० ४। २० है। अस्य=इस …
Katha Upanishad 2.3.8 Hindi
अव्यक्तात्तु पर: पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च।यं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति॥ ८॥ * * इसका विस्तार इसी उपनिषद्के १। ३। १०,११ में देखना चाहिये। तु=परंतु; अव्यक्तात् =अव्यक्तसे (भी …
Katha Upanishad 2.3.7 Hindi
इन्द्रियेभ्य: परं मनो मनस: सत्त्वमुत्तमम्।सत्त्वादधि महानात्मा महतोऽव्यक्तमुत्तमम्॥ ७॥ इन्द्रियेभ्य:=इन्द्रियोंसे (तो); मन:=मन; परम्=श्रेष्ठ …
Katha Upanishad 2.3.5 Hindi
यथाऽऽदर्शे तथाऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके।यथाप्सु परीव ददृशे तथा गन्धर्वलोके छायातपयोरिव ब्रह्मलोके॥ ५॥ यथा आदर्शे=जैसे दर्पणमें (सामने आयी हुई वस्तु दीखती है); तथा आत्मनि=वैसे ही शुद्ध …