न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन।इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ॥ ५॥हन्त त इदं प्रवक्ष्यामि गुह्यं ब्रह्म सनातनम्।यथा च मरणं प्राप्य आत्मा भवति गौतम॥ ६॥ कश्चन=कोई …
Katha Upanishad 2.2.4 Hindi
अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिन:।देहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते॥एतद्वै तत् ॥ ४॥ अस्य=इस; शरीरस्थस्य=शरीरमें स्थित; विस्रंसमानस्य=एक शरीरसे दूसरे शरीरमें …
Katha Upanishad 2.2.3 Hindi
ऊर्ध्वं प्राणमुन्नयत्यपानं प्रत्यगस्यति।मध्ये वामनमासीनं विश्वे देवा उपासते॥ ३॥ प्राणम्=(जो) प्राणको; ऊर्ध्वम्=ऊपरकी ओर; उन्नयति=उठाता है (और); अपानम्=अपानको; प्रत्यक् …
Katha Upanishad 2.2.2 Hindi
हॸस: शुचिषद् वसुरन्तरिक्षस-द्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत् ।नृषद् वरसदृतसद् व्योमसदब्जागोजा ऋतजा अद्रिजा ऋतं बृहत्*॥ २॥ * यह मन्त्र यजुर्वेद १०। २४,१२। १४ और ऋग्वेद ४। ४०। ५ में है। शुचिषत् =जो …
Katha Upanishad 2.2.1 Hindi
पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतस:।अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते॥एतद्वै तत्॥ १॥ अवक्रचेतस:=सरल, विशुद्ध ज्ञानस्वरूप; अजस्य=अजन्मा परमेश्वरका; एकादशद्वारम्=ग्यारह द्वारोंवाला …
Katha Upanishad 2.1.15 Hindi
यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्तं तादृगेव भवति।एवं मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम॥ १५॥ यथा=(परंतु) जिस प्रकार; शुद्धे [उदके]=निर्मल जलमें; आसिक्तम्=(मेघोंद्वारा) सब ओरसे बरसाया …