भयादस्याग्निस्तपति भयात् तपति सूर्य:।भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चम:॥ ३॥ * * इस भावका मन्त्र तै० उ० २। ८ के आरम्भमें आया है। अस्य भयात् =इसीके भयसे; अग्नि: तपति=अग्नि तपता …
Katha Upanishad 2.3.2 Hindi
यदिदं किं च जगत्सर्वं प्राण एजति नि:सृतम्।महद्भयं वज्रमुद्यतं य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति॥ २॥ नि:सृतम्=(परब्रह्म परमेश्वरसे) निकला हुआ; इदम् यत् किं च=यह जो कुछ भी; सर्वम् जगत् =सम्पूर्ण …
Katha Upanishad 2.3.1 Hindi
ऊर्ध्वमूलोऽवाक्शाख एषोऽश्वत्थ: सनातन:।तदेव शुक्रं तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते।तस्मिँल्लोका: श्रिता: सर्वे तदु नात्येति कश्चन॥एतद्वै तत्॥ १॥ ऊर्ध्वमूल:=ऊपरकी ओर मूलवाला; अवाक्शाख:=नीचेकी ओर …
Katha Upanishad 2.2.15 Hindi
न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकंनेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्नि:।तमेव भान्तमनुभाति सर्वंतस्य भासा सर्वमिदं विभाति॥ १५॥ * * यह मन्त्र ठीक इसी प्रकार मु० उ० २। २। १० और श्वेता० उ० ६। १४ में …
Katha Upanishad 2.2.14 Hindi
तदेतदिति मन्यन्तेऽनिर्देश्यं परमं सुखम्।कथं नु तद्विजानीयां किमु भाति विभाति वा॥ १४॥ तत् =वह; अनिर्देश्यम्=अनिर्वचनीय; परमम्=परम; सुखम्=सुख; एतत् =यह (परमात्मा ही …
Katha Upanishad 2.2.13 Hindi
नित्यो नित्यानां चेतनश्चेतनाना-मेको बहूनां यो विदधाति कामान्।तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरा-स्तेषां शान्ति: शाश्वती नेतरेषाम्*॥ १३॥ * इसका पूर्वार्ध श्वेताश्वतरोपनिषद् ६। १३ में ठीक इसी प्रकार है और …