कामान् य: कामयते मन्यमान:स कामभिर्जायते तत्र तत्र।पर्याप्तकामस्य कृतात्मन-स्त्विहैव सर्वे प्रविलीयन्ति कामा:॥ २॥ य:=जो; कामान्=भोगोंको; मन्यमान:=आदर देनेवाला मानव; कामयते=(उनकी) …
Mundaka Upanishad 3.2.1 Hindi
सम्बन्ध—पूर्व प्रकरणमें विशुद्ध अन्त:करणवाले साधककी सामर्थ्यका वर्णन करनेके लिये प्रसङ्गवश कामनाओंकी पूर्तिकी बात आ गयी थी; अत: निष्कामभावकी प्रशंसा और सकामभावकी निन्दा करते हुए पुन: प्रकरण आरम्भ करते …
Mundaka Upanishad 3.1.10 Hindi
यं यं लोकं मनसा संविभातिविशुद्धसत्त्व: कामयते यांश्च कामान्।तं तं लोकं जयते तांश्च कामां-स्तस्मादात्मज्ञं ह्यर्चयेद् भूतिकाम:॥ १०॥ विशुद्धसत्त्व:=विशुद्ध अन्त:करणवाला (मनुष्य); यम् …
Mundaka Upanishad 3.1.9 Hindi
एषोऽणुरात्मा चेतसा वेदितव्योयस्मिन् प्राण: पञ्चधा संविवेश।प्राणैश्चित्तं सर्वमोतं प्रजानांयस्मिन् विशुद्धे विभवत्येष आत्मा॥ ९॥ यस्मिन्=जिसमें; पञ्चधा=पाँच …
Mundaka Upanishad 3.1.8 Hindi
न चक्षुषा गृह्यते नापि वाचानान्यैर्देवैस्तपसा कर्मणा वा।ज्ञानप्रसादेन विशुद्धसत्त्व-स्ततस्तु तं पश्यते निष्कलं ध्यायमान:॥ ८॥ न चक्षुषा=(वह परमात्मा) न तो नेत्रोंसे; न वाचा=न वाणीसे …
Mundaka Upanishad 3.1.7 Hindi
बृहच्च तद् दिव्यमचिन्त्यरूपंसूक्ष्माच्च तत् सूक्ष्मतरं विभाति।दूरात् सुदूरे तदिहान्तिके चपश्यत्स्विहैव निहितं गुहायाम्॥ ७॥ तत् =वह परब्रह्म; बृहत् …